معیارهای اجتماعی در نام‌گذاری‌ کشورهای آسیایی

نویسندگان

1 گروه زبان‌شناسی ، دانشکده زبان‌های خارجی، دانشگاه ولی‌عصر (عج) رفسنجان

2 گروه مطالعات ترجمه ، دانشکده زبان‌های خارجی، دانشگاه ولی‌عصر (عج) رفسنجان

3 گروه زبان‌شناسی ، دانشکده زبان‌های خارجی، دانشگاه ولی‌عصر (عج) رفسنجان

doi
10.22099/jill.2025.52338.1409
چکیده

پژوهش حاضر درصدد است در چارچوب اصول نام­ شناسی و با استفاده از دو معیار زبان‌شناختی به بررسی جای­ نام کشورهای آسیایی بپردازد. معیار نخست به شناسایی عوامل مؤثر در نام‌گذاری هر کشور اختصاص دارد، از جمله تأثیرات سیاسی، اجتماعی، جغرافیایی، مذهبی و سایر جنبه‌ها که نقش مهمی در شکل‌گیری این نام‌ها داشته‌اند. معیار دوم به نحوۀ ورود این جای‌نام‌ها به زبان فارسی معیار در ایران می‌پردازد و بررسی می‌کند که این نام‌ها از چه طریقی در زبان فارسی رایج شده‌اند. برای نیل به اهداف پژوهش، پیکرۀ پژوهش شامل 43 جای­نام از کشورهای آسیایی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج پژوهش در مورد معیار نخست نشان داد که از میان 9 عامل، نام قوم یا قبیله و ویژگی ­های جغرافیایی تأثیرگذارترین عوامل محسوب می­ شود؛ زیرا مجموعا 14 کشور براساس نام قوم یا قبیله و 13 کشور براساس ویژگی جغرافیایی نام­گذاری شده ­اند. علاوه ­بر این، عواملی همچون جهت جغرافیایی، سلسلۀ پادشاهی، ویژگی مردمان، شخص، مکان مذهبی، خدایان و حیوان نیز در نام‌گذاری کشورهای آسیایی دخیل هستند. نتایج مربوط به معیار دوم نشان داد که قرض‌گیری مهم‌ترین عامل در کاربرد جای‌نام کشورهای آسیایی در فارسی محسوب می‌شود، زیرا جای‌نام ۲۸ کشور براساس فرایند قرض‌گیری مستقیم در فارسی کاربرد دارند. علاوه ­بر قرض‌گیری، فرایندهای ابداع و ترجمۀ قرضی نیز در نحوۀ کاربرد این جای‌نام‌ها در فارسی نقش دارند.