.چگونگی بررسی زمینه‌ های سیاسی و اجتماعی ظهور اسلام سیاسی افغانستان

نویسندگان

1 دانشیار علوم سیاسی- جامعه شناسی سیاسی، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران.

2 دانشیار علوم ‌سیاسی- مسائل ایران، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

3 دکترای، علوم سیاسی، حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

4 دانشیار علوم ‌سیاسی- اندیشه های سیاسی، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

doi
10.22034/fasiw.2025.506401.1440
چکیده

این مقاله به چگونگی بررسی ظهور اسلام سیاسی افغانستان می‌پردازد، این کشور در طول دو قرن اخیر صحنه رویارویی ایدئولوژی‌های مختلف و متعارض بوده است. هواداران این ایدئولوژی‌ها برای دست‌‍یابی به قدرت سیاسی و پیاده کردن اهداف ایدئولوژیکی شان مبارزات سیاسی را در سطوح مختلف از مواجهه گفتمانی تا مبارزه‌ی مسلحانه در پیش گرفتند. در این میان اسلام سیاسی به مثابه ایدئولوژی از همان نخست ثبات و پایداری نظام‌های سیاسی افغانستان را تا به امروز با مشکلات زیادی روبه‌رو ساخته است.پرسش اصلی این پژوهش چگونگی بررسی زمینه‌های سیاسی و اجتماعی ظهور اسلام سیاسی افغانستان می‌باشد؟ مطابق داده‌‌ها فرض بر این است که ظهور اسلام سیاسی افغانستان ریشه در آرا و اندیشه‌های سید جمال الدین دارد. برعلاوه اسلام سیاسی با گرایش‌های مختلف متأثر از آرای سلام اسیاسی ترکیه توسط محمود طرزی، اسلام سیاسی تصوفی توسط دو خانواده مجددی و گیلانی و اسلام سیاسی دیوبندی توسط معلمان هندی بوده و اما در معنای مدرن آن با برگشت دانش‌ آموختگان الازهر مصر با خط فکری اخوان المسلمین و برگشت طلبه‌های قم ایران با آرای شیعه وارد افغانستان گردید. پژهش حاضر جنبه اکتشافی داشته و از روش جامعه شناسی تاریخی با روی‌کرد توصفی و تحلیلی استفاده شده است.