امنیت اطلاعات در جمهوری اسلامی ایران ؛ رویکرد فقهی - سیاسی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه فقه و مبانی حقوق و اندیشه امام خمینی (ره)، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکده علوم و تحقیقات اسلامی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

3 استاد گروه معارف و حقوق، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران.

doi
10.22034/fasiw.2025.485764.1401
چکیده

اسناد بین‌المللی ثابت نموده است که توانایی تولید و استفاده امن از اطلاعات، تأثیر مستقیمی بر موفقیت برنامه‌های توسعه در جهان امروز داشته، فرصت‌های جدیدی را در اختیار کشورها قرار می‌دهد؛ لذا با عنایت به‌ضرورت تأثیرگذاری تحقیقات بر اراده و تصمیم مدیران اجرایی، پژوهش حاضر سعی نموده است تا با روش کیفی و تحلیل اسناد کتابخانه‌ای به سؤالاتی در خصوص امنیت اطلاعات و زمینه‌های فقهی - سیاسی مرتبط با آن در ساختار جمهوری اسلامی پاسخ دهد. بنابراین هدف گذاری خود را بر پاسخ به این پرسش که "با توجه به مبانی فقهی - سیاسی در ساختار جمهوری اسلامی ایران، امنیت اطلاعات از چه جایگاهی برخوردار است؟" معطوف نموده است. در این راستا، تدابیر سیاسی و حقوقی مرتبط با امنیت اطلاعات و تأثیر اصول اسلامی و فقهی بر آن بررسی شده است. ضمن اینکه بررسی نقش حقوق فردی و حریم خصوصی به‌عنوان متغیرهای مؤثر بر سیاست‌گذاری‌های امنیتی امروز و آینده موردتوجه ویژه‌ای قرار گرفته‌اند؛ بدین رو با برشمردن تدابیر جمهوری اسلامی، برخی گزاره‌برگ‌های برجسته حقوقی و سیاسی آن مورد واکاوی موشکافانه‌تری قرار گرفته و با عنایت به هویت دینی جمهوری اسلامی ایران مبانی فقهی - حقوقی این تدابیر بررسی شده است. در نهایت باتکیه‌بر داده‌های دست‌یافته اولویت احترام به حریم شخصی اطلاعات شهروندان در شریعت اسلامی؛ حرمت هرگونه تجسس در آن بدون دلیل موجه قانونی و شرعی؛ الزام به احترام به حقوق شهروندی و امنیت روانی ناشی از آن و مسئولیت مدنی و کیفری نقض این مهم ثابت گردیده است.