فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه کشورها تلاش می‌کنند از طرق مختلف و با اتکا به روش‌های نوین ازجمله توجه به مزیت‌های رقابتی‌ای که از آن بهره‌مند هستند، مسائل منطقه‌ای خود را حل‌وفصل کنند. در این راستا، همگرایی منطقه‌ای به‌عنوان یک استراتژی مهم می‌تواند آن‌ها را علاوه‌بر دستیابی به بازارهای منطقه‌ای و جهانی در حل‌وفصل مسائل مبتلابه تجاری و اقتصادی یاری دهد. پس از شکل‌گیری همگرایی منطقه‌ای، گام بعدی کم‌رنگ کردن خطوط مرزی و تشکیل بلوک‌های تجاری با کشورهای هدف است که این امر زمینه‌ساز توسعه روابط تجاری و همگامی با فرایند جهانی شدن شده و موجب باز شدن اقتصاد کشورها می‌شود به‌نحوی‌که می‌توان از این مزیت در مراحل بعد نیز بهره برد. در همین راستا، به نظر می‌رسد تشکیل یک شبکه جهانی که در آن نقشه کریدورهای متصل، جایگزین نقشه‌های سنتی مرزهای ملی شده در دستورکار جهانی قرار گرفته است. این شبکه‌ها در حال ایجاد سیستم‌های پیچیده‌ای هستند که از مرزهای ملی فراتر می‌روند و روابط ژئوپلیتیکی را بازتعریف می‌کنند. به همین جهت، در این شکل نوین، از منطقه‌گرایی تنها برای تکمیل یا ادغام اقتصادهای محلی آن هم صرفا برای پیشبرد سیاست خارجی استفاده نمی‌شود، بلکه می‌توان آن را درراستای تقویت راه‌های ترانزیتی و اتصالی یا همان زنجیره انتقال منطقه‌ای کالا به‌عنوان یک هدف مهم به کار برد. به عبارت دیگر، کشورها با بهره‌برداری مطلوب از موقعیت مناسب ژئواستراتژیک خود می‌توانند با محوریتی که در اتصال راه‌های مبادلاتی و ترانزیت کالا ایجاد کرده‌اند علاوه‌بر توسعه روابط با کشورهای منطقه، از آن برای پیشبرد اهداف اقتصادی و نیز سیاسی و امنیتی خود استفاده بهینه کنند. در این راستا، مقاله پیش رو با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و پس از توصیف عناصر اصلی نظریه ژئوپلیتیک انتقادی و بررسی نقش آن در ارتباطات اقتصادی و همگرایی منطقه‌ای تلاش می‌کند به این پرسش پاسخ می‌دهد که چگونه می‌توان از اتصال به‌عنوان ابزاری برای پیشبرد اهداف اقتصادی در گسترده روابط ایران و اوراسیا استفاده کرد؟ مقاله حاضر در پاسخ به این سوال مهم معتقد است؛ موقعیت ویژه و کم‌نظیر جغرافیایی ایران ظرفیت و فرصت بسیار مناسبی را در اختیار این کشور قرار داده است تا بتواند با بهره‌مندی از موهبت قرارگیری در مسیر کریدورهای شمال- جنوب و شرق- غرب به‌عنوان شاهراه ژئوپلیتیکی منطقه‌ای و جهانی نقش مهمی در اتصال خاورمیانه، آسیا و اروپا داشته باشد و در پرتو محوریتی که در ترانزیت و اتصال کالا پیدا می‌کند، اقتصاد خود را نیز سروسامان ببخشد.