چرخه بحران امنیت در روابط اسرائیل و جبهه مقاومت: از عملیات طوفان‌الاقصی تا ترور اسماعیل هنیه

نویسندگان

1 دکتری روابط بین الملل، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اهواز، اهواز، ایران.

2 دکتری علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

3 استاد گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.22034/fasiw.2025.464962.1388
چکیده

اساس سیاست خارجی اسرائیل به‌ویژه دربرابر کشورهای اسلامی مبتنی بر دو اصل بی‌اعتمادی و بدبینی نهادینه‌شده و تضمین بقا، ثبات و امنیت خود است. این موضوع درخصوص جبهه مقاومت به‌مثابه راهبردی‌ترین دشمن اسرائیل بسیار ملموس‌تر است. به همین سبب، سران صهیونیستی همواره رویکرد بازدارندگی تهاجمی و هجوم گسترده به مواضع کشورهای مذکور، ترور نخبگان نظامی و علمی و حمله به مراکز راهبردی و اقتصادی آن‌ها را اتخاذ می‌کنند. با وقوع عملیات 7 اکتبر 2023 جنبش حماس، برای نخستین‌بار جبهه مقاومت با تغییر پارادایم از بازدارندگی تدافعی به بازدارندگی تهاجمی، بسیاری از معادلات امنیتی- سیاسی منطقه را با تطوری عمیق مواجه کرد و سران صهیونیستی نیز ضمن تهاجمات گسترده به مناطق غیرنظامی فلسطینیان، در ادامه به سفارت ج.ا.ا در سوریه حمله و سپس به ترور اسماعیل هنیه اقدام کردند. براین‌اساس، پژوهش حاضر درصدد است با استفاده از روش جامعه‌شناسی تاریخی و بهره‌گیری از منابع مکتوب و مجازی به این سوال اصلی پاسخ دهد که «چگونه می‌توان چرخه بحران امنیتی در روابط اسرائیل و جبهه مقاومت را تجزیه و تحلیل کرد؟» یافته‌های مقاله با تأکید بر تئوری چرخه بحران مایلس هاگ نشان می‌دهد که در مرحله عقبه تاریخی بحران: موضوع مهم شکاف‌های ایدئولوژیکی- مذهبی با تأکید بر صهیونیسم یهودی و اسلام شیعی؛ در مرحله تکوین بحران: مجموعه رویدادهای صورت‌گرفته در پسابیداری اسلامی همچون تأثیر اسرائیل در ظهور و قوام گروه‌های تروریستی تکفیری، توافق‌نامه آبراهام و حملات نظامی گسترده به مردم فلسطین و بدون ‌ضمانت اجرا و توانمندی سازمان‌ها و نهادهای حقوقی- سیاسی بین‌المللی در محکومیت و بازدارندگی اقدامات اسرائیل؛ در مرحله تصادم یا رویارویی: وقوع عملیات طوفان‌الاقصی، حمله به سفارت ایران در دمشق، عملیات وعده صادق و ترور اسماعیل هنیه و نهایتاً در مرحله وساطت یا میانجی‌گری: به اقدامات محدود قطر و برخی دیگر از کشورهای منطقه و جهان و تهدیدات ایالات‌متحده علیه جبهه مقاومت به حضور نظامی در منطقه اشاره داشت. پیامدهای این موضوع نیز در دو سطح خرد و کلان مورد مداقه قرار گرفت.