نقش جامعه مدنی و سازمان‌های غیردولتی در فرایند دولت ـ ملت‌سازی عراق

نویسندگان

1 گروه آموزشی علوم سیاسی و روابط بین الملل واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی ، اهواز، ایران

2 دانشیار گروه علوم سیاسی،واحداهواز،دانشگاه آزاد اسلامی،اهواز،ایران

3 استاد گروه جامعه شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز ،اهواز، ایران

4 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22034/fasiw.2024.206149
چکیده

 کشور عراق پس از سال 2003 با سلسله درگیری‌ها و بحران‌های متعدد تضعیف شد. درواقع این پروژه دولت- ملت‌سازی تهاجمی خارجی (برون‌زا) بود که منجر به درگیری‌های خشونت‌آمیز داخلی ناشی از عوامل اجتماعی، قومی، سیاسی و ایدئولوژیکی و بی‌ثباتی و ناامنی گسترده در عراق شد. از شاخص‌های دولت-ملت‌سازی، پیشرفت دموکراسی و نهادهای دموکراتیک است. به همین سبب جامعه مدنی را در چارچوب تئوری دولت- ملت‌سازی مورد تحقیق قرار داده اند، هدف از این نوشتار واکاوی ارتباط میان جامعه مدنی و سازمان‌های مردم‌نهاد و غیردولتی با دولت -ملت‌سازی در عراق است. فرضیه‌ای که در پاسخ اصلی این پژوهش مطرح‌شده این است که به نظر می‌رسد سازمان‌های غیردولتی و مردم‌نهاد در عراق رو به گسترش هستند و در دولت -ملت‌سازی پس از منازعه نقش دارند. یافته‌های پژوهش که با روش توصیفی- تحلیلی که با ترکیبی از منابع کتابخانه ای و میدانی گردآوری شده حاکی از آن‌است‌که جامعه عراق از اثرات جنگ داخلی و نقض حقوق‌بشر، تنش‌های فرقه‌ای و سیاسی و بحران‌های اجتماعی رنج‌برده با بهره‌گیری از آزادی سیاسی و امکانات شبکه‌های اجتماعی و بستر مناسب تقویت جامعه مدنی با اتکا بر قانون تشکیل سمن‌ها در کنار احزاب و سایر ارکان جامعه مدنی و سنتی، مؤثر بر ملت‌سازی پس از منازعه گام برداشته است. نقش مدنی و مسئولیت اجتماعی افراد و سهم آنان در تحقق ثبات و توسعه امری متغیر است که این پژوهش تلاش می‌کند تا این مفهوم را در جامعه عراق بررسی نماید و میزان اثرگذاری آن را در آینده پیش‌بینی کند.