عوامل بازدارنده اتحاد منطقه‌ای دولت‌های فارس زبان (ایران، افغانستان و تاجیکستان)

نویسندگان

1 دانشیار روابط بین الملل، گروه علوم سیاسی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

2 گروه علوم سیاسی دانشگاه بین المللی امام خمینی

doi
10.22124/wp.2026.29937.3488
چکیده

بعد از پایان جنگ سرد و فروپاشی شوروی دولتهای مستقل و جدیدی در آسیای مرکزی ظاهر شدند. در این میان، زبان و پیشنه هویتی و تاریخی مشترک بین دولتهای ایران، افغانستان و تاجیکستان می توانست زمینه‌ساز تأسیس یک اتحادیه منطقه ای بین دولتهای فارسی زبان باشد. سوال پژوهش حاضر این است که چه عواملی مانع تأسیس یک اتحادیه منطقه ای فراگیر در میان دولتهای فارسی زبان بوده است؟ به نظر میرسد وجود پاره‌ای از ملاحظات مانع اصلی تشکیل یک اتحادیه منطقه‌ای فراگیر بوده است. یافته های این پژوهش نشان می‌ دهد علیرغم وجوه مشترک زبانی، فرهنگی، نژادی و مذهبی در میان این سه دولت، عواملی چون ناسیونالیسم معطوف به واحدهای سرزمینی، کمرنگ بودن هویت پارسی برای نظامهای سیاسی حاکم در برخی از این دولتها، بی ثباتی سیاسی، همپوشانی اقتصادی و تضاد منافع دولتهای بزرگ مانع شکل گیری یک اتحاد منطقه‌ای در میان دولتهای فارسی زبان بوده است. در ادامه برای تبیین بهتر موضوع، موانع اتحاد سه دولت ایران، افغانستان و تاجیکستان در پرتو نظریه سازه انگاری و روش تحلیلی-توصیفی در مورد بررسی قرار خواهد گرفت.