مفهوم برابری از منظر آیت‌الله خامنه‌ای با تأکید بر حقوق اقلیت‌های دینی

نویسندگان

1 دانشجو دکتری علوم سیاسی دانشگاه بین‌المللی امام‌خمینی(ره)، قزوین، ایران .

2 استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بین‌المللی امام‌خمینی(ره)، قزوین، ایران.

doi
10.22084/rjir.2025.31181.3935
چکیده

هدف: این پژوهش با هدف تحلیل مفهوم برابری در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای با تمرکز ویژه بر حقوق اقلیت‌های دینی در جمهوری اسلامی ایران انجام شده است. پرسش اصلی پژوهش این است که نگاه رهبر معظم انقلاب به برابری در چارچوب حقوق اقلیت‌های دینی چه ابعادی دارد و چگونه تبیین می‌شود؟ روش­ شناسی پژوهش: روش تحقیق، تحلیل محتوای کیفی–کمی (ترکیبی) است که بر اساس چارچوب نظری تی. اچ. مارشال در سه بُعد حقوق مدنی، سیاسی و اجتماعی طراحی گردید. جامعه آماری شامل بیانات، سخنرانی‌ها و مکتوبات آیت‌الله خامنه‌ای از سال ۱۳۷۳ تا ۱۴۰۳ بوده و نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و بر اساس معیارهای مرتبط با مفاهیم «برابری»، «اقلیت دینی»، «حقوق شهروندی» و «عدالت اجتماعی» صورت گرفت. یافته ­ها: یافته‌ها نشان می‌دهد: 1) برابری در دیدگاه ایشان ریشه در کرامت ذاتی انسان و آموزه‌های قرآنی و روایی دارد؛2) حفظ حقوق اقلیت‌های دینی علاوه بر الزام دینی، ضرورت اجتماعی برای تحقق ثبات، وحدت ملی و امنیت جامعه است؛ 3) اقلیت‌های دینی در نظام جمهوری اسلامی ایران از حقوق سیاسی و شهروندی واقعی از جمله مشارکت در جنگ، نمایندگی در مجلس و ادای سوگند به‌کتاب آسمانی خود برخوردارند. همچنین، ایشان احترام به مناسک، آزادی عقیده و ایجاد فضای امن فرهنگی را از حقوق بنیادین اقلیت‌ها می‌دانند، هرچند این آزادی مشروط به وفاداری به نظام اسلامی است. نتیجه­ گیری: پژوهش نشان می‌دهد که آیت‌الله خامنه‌ای حقوق اقلیت‌ها را بخشی جدایی‌ناپذیر از عدالت اجتماعی می‌شمارد و تحقق آن را مستلزم قوانین عادلانه، مشارکت اجتماعی و فرهنگ‌سازی برای پشتیبانی از تنوع دینی می‌داند.