فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: این مقاله با هدف تبیین دیدگاه قرآنی امام خامنه‌ای درباره چارچوب‌های سامان‌بخش آزادی‌بیان نگاشته شده است تا زمینه برای تدوین الگوی قرآنی آزادی بیان فراهم گردد. روش­ پژوهش: پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی- تحلیلی و با کاربست تفسیر موضوعی استنطاقی، پرسشی را از متن اجتماع دریافت و برای یافتن پاسخ، آن را به ساحت قرآن­ کریم عرضه کرده و تفسیر آیات را از آراء تفسیری امام خامنه ­ای دنبال کرده است. یافته ­ها: آزادی ­بیان در منظومه معرفتی قرآن کریم، هر چند از حقوق بنیادین انسان به‌شمار می‌آید؛ اما همواره در چارچوب ضوابطی معنا می‌یابد که بر ارزش‌های الهی، مصالح اجتماعی و صیانت از حقیقت استوار بوده و از تبدیل‌شدن به ابزاری برای اهانت، تحریف و اخلال در امنیت اخلاقی و اجتماعی بازداشته شود. گسترش قرائت‌های افراطی و رها از ضابطه در فضای فکری و رسانه‌ای معاصر، ضرورت تبیین معیارها و حدود حاکم بر آزادی ­بیان بر پایه مبانی قرآنی را برجسته ساخته است. نتیجه ­گیری: قرائت قرآنی امام خامنه‌ای از آزادی­­ بیان، قرائتی ضابطه‌مند، هدف‌گرا و مسئولیت‌محور است در این قرائت، آزادی­ بیان به‌عنوان اصل قرآنی دارای چارچوبی پنج ضلعی است که پایبندی به حقیقت، اخلاق، آرامش اجتماعی، مصالح عمومی جامعه و اهداف متعالیه اسلامی اضلاع آن را تشکیل می‌دهند. از این منظر، آزادی بیان با هدف اصلاح ­گری و با رعایت موازین اخلاقی، مقیّد به رعایت حدود الهی، نصاب ­های عقلی و منطقی و مصالح جامعه­ اسلامی قرار می ­گیرد. براین ‌اساس، بیان­ های تنش ­آفرین، وحدت­ شکن، شایعه­ ساز، توهین­ گونه، تمسخر­آمیز و مواردی­ که موجب فساد و تباهی فردی یا اجتماعی می  ­گردد، از این چارچوب خارج ­اند.