فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف این پژوهش، بررسی نقش هیئت‌های مذهبی به‌عنوان عامل تولید و تقویت سرمایه‌ اجتماعی در فرآیند پیروزی انقلاب اسلامی ایران است. هیئت‌های مذهبی به‌عنوان یکی از منابع سرمایه‌ اجتماعی، جایگاهی ویژه در ترویج نمادها و شعائر مذهبی در میان شیعیان دارند. روش ­شناسی پژوهش: این پژوهش با روش تحلیل اسنادی و با استفاده از ابزارهای کتابخانه‌ای و اسنادی، در پی پاسخ به این پرسش اصلی است: «نقش هیئت‌های مذهبی در تولید و تقویت سرمایه‌ اجتماعی در فرآیند انقلاب اسلامی چگونه بوده است؟» یافته­ ها: به‌کارگیری تلفیقی از نظریات سرمایه اجتماعی (بوردیو، پاتنام، کلمن) و نظریه بسیج منابع (تیلی)، نشان دهنده این است که هیئت‌های مذهبی بستری پویا برای ایجاد اعتماد متقابل، بازتولید ارزش‌ها و هنجارهای انقلابی و خلق یک فرهنگ سیاسی مشترک بودند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هیئت‌های مذهبی، با تکیه بر ظرفیت‌های مردمی و مذهبی خود، توانستند از طریق تجمعات و مراسم‌های خود، شبکه‌های منسجمی ایجاد کنند و سازماندهی و مشارکت توده‌های مردم را در فرآیند انقلاب افزایش دهند. این نهادها با بهره‌گیری از عناصر فرهنگی و مذهبی، انگیزه‌ها و باورهای انقلابی را تقویت کردند و از طریق شبکه‌سازی انقلابی، مشارکت سیاسی و اجتماعی و ترویج اخلاق و ارزش‌های اسلامی، در شکل‌گیری هویت و مشارکت مردم مؤثر بودند. نتیجه ­گیری: برگزاری مراسم‌های هیئت‌های مذهبی به تقویت ارزش‌ها، هنجارهای مذهبی، اعتقادی و هویتی در میان اقشار مختلف جامعه انجامید و اعتماد اجتماعی گسترده‌ای را در میان آن‌ها پدید آورد و در نهایت منجر به بسیج توده های عظیمی از مردم علیه حکومت پهلوی گردید.