جنگ ایران و عراق و تحلیل تصورات ژئوپولیتیکی تهدید در عربستان سعودی

نویسندگان

1 گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

2 کارشناس ارشد رشته جغرافیا و دفاع مقدس، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

3 دانشیار روابط بین الملل، گروه مطالعات آسیایی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

doi
10.22124/wp.2026.32884.3638
چکیده

یکی از مهمترین بازیگرانی که جنگ تحمیلی عراق علیه ایران بر تصورات ژئوپولیتیکی تهدید آن تاثیر وافری داشت، عربستان سعودی بود. لذا، هدف این پژوهش بررسی نحوه ادراک تهدید ایران از سوی این کشور در بستر این جنگ می‌باشد. در این پژوهش داده‌ها به‌صورت کتابخانه‌ای جمع‌آوری شده‌اند و بر اساس تحلیل گفتمان مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد، عربستان سعودی ابتدا ایران را تهدیدی ایدئولوژیک، سیاسی و امنیتی ارزیابی کرده و سپس با تمرکز بر نقاط ضعف ژئواستراتژیک خود، نه تنها ایران را به‌عنوان تهدیدی چندلایه بازنمایی کرده است، بلکه سیاست مهار فعال و اقدامات مقابله‌ای چندسطحی را نیز اجرا نمود. این اقدامات شامل حمایت از عراق، تشکیل نهادهای منطقه‌ای؛ مانند شورای همکاری خلیج فارس، استفاده ابزاری از نفت و بهره‌گیری از ابزارهای نرم و رسانه‌ای بود. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که تصورات ژئوپولیتیکی تهدید عربستان نه صرفاً محصول شرایط میدانی، بلکه نتیجه تعامل پیچیده بین ادراکات ایدئولوژیک، امنیتی و ژئواکونومیک بوده و پایه‌های سیاست مهار ایران در دهه‌های بعد را ایجاد کرده است.