فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در زبان­شناسی شناختی مفهوم‌سازی نقش مهمی در شناخت معنی دارد. از دیدگاه لیکاف و جانسون استعاره­های مفهومی، صرفاً اموری زبانی نیستند بلکه سازوکارهایی اندیشگانی هستند که بازنمود آن­ها نه تنها در زبان بلکه در رفتارهای اجتماعی و فرهنگ نیز قابل مطالعه هستند. این پژوهش که به روش تحلیلی-توصیفی انجام شده است، به دنبال پاسخ‌دادن به این پرسش است که نظریة استعارة مفهومی تا چه حد در متون مذهبی کارآمد است؟ در این نوشتار تلاش می‌شود تا با کمک نظریة استعارة مفهومی سورة منتخب جمعه بررسی شود که یکی از پنج سورة مسبحات (حدید، حشر، صف، جمعه، تغابن که با سَبَحَ یا یُسَبِحُ آغاز می‎شوند) قرآن کریم است. تحلیل با رویکرد شناختی و با نگاهی به فرایند مفهوم‌سازی آیات صورت می‌گیرد، دلیل این انتخاب این است که این سوره بر دو محور اصلی و اساسی تاکید می­کند؛ نخست توحید و صفات الهی و هدف از بعثت پیامبر اسلام و مسئلة معاد و دوم پرداختن به اهمیت نماز جمعه. نتایج این پژوهش نشان می­دهند که از منظر معناشناسی شناختی، کاربست نظریة استعارة مفهومی با استفاده از الگوی دو حوزه­ای مقصد و مبدأ لیکاف و جانسون می­تواند در تبیین ساختار مفهومی مؤلفه‎های قرآنی کارآمد باشد و معانی نهفته در ساختار آیات قرآن کریم را آشکار کند. به این ترتیب، این تحلیل نحوة نگرش و جهان‌بینی مخاطب را تحت تاثیر قرار می‌دهد و بینش کلی در مقیاس بشری به منظور تسهیل در فهم آیات را فراهم می‌آورد. نتایج این پژوهش می­توانند در تحلیل ادبی و قرآن‌پژوهی و حوزة زبان‌شناسی شناختی سودمند باشند.