فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این پژوهش، نمود آوایی تکواژ «تا» فارسی به ‌‌‌عنوان حرف‌‌ ربط و حرف‌‌ اضافه در گفتار گویشوران ‌‌‌آذربایجانی مطالعه می­شود. داده‌ها از تعاملات زبانی گویشوران مناطق مختلف استان‌های آذربایجان ‌شرقی و اردبیل جمع‌‌‌آوری شده است. نخست کاربرد تکواژ «تا» به‌صورت حرف‌‌ ربط و حرف‌‌ اضافه با معانی گوناگون از گفتار گویشوران استخراج و فراوانی کاربرد آنها مشخص شد. سپس داده‌‌ها بر اساس دیدگاه‌‌های مطرح در حوزۀ پدیدۀ برخورد زبان‌ها تحلیل شد. بنابراین پژوهش حاضر پیکره‌بنیاد است و به شیوۀ توصیفی-تحلیلی انجام شده است. بررسی داده‌‌ها نشان می­دهد که فراوانی کاربرد تکواژ «تا» به عنوان حرف‌‌ ربط (در معانی بیان علت، زمانی که، همین که و شرط) نسبت به فراوانی کاربرد همین تکواژ به صورت حرف‌‌ اضافه، خیلی بیشتر است. همچنین تکواژ «تا» به عنوان حرف‌‌ ربط در گفتار همۀ گویشوران، حتی گویشوران تک‌‌زبانۀ آذربایجانی به ‌‌وفور یافت می‌‌شود. بنابراین دو معیار بسامد کاربرد و راه‌‌یابی عنصر زبانی به گفتار و زبان تک‌‌زبانه‌‌ها، شواهدی دال بر قرضی‌‌‌بودن تکواژ «تا» به عنوان حرف‌‌ ربط در زبان آذربایجانی است. فراوانی کاربرد تکواژ «تا» در نقش حرف‌‌ اضافه و حرف‌‌ ربط در معانی خاص (تردید، از وقتی که) در گفتار گویشوران آذربایجانی پایین‌‌تر است؛ همچنین این نوع تکواژها فقط در گفتار دوزبانه‌‌‌های آذربایجانی-فارسی ظاهر می‌‌شوند. بنابراین تکواژ «تا» به عنوان حرف‌‌ اضافه و حرف‌‌ ربط در معانی خاص، هنوز به صورت عناصر رمزگردانی‌‌‌‌شده در گفتار دوزبانه‌‌ها نمود آوایی دارند و احتمال دارد با گذر زمان، به ‌‌‌تدریج به گفتار تک‌‌زبانه‌‌ها نیز راه ‌‌یابند و به عناصر قرضی در زبان آذربایجانی تبدیل شوند. اکثر دیدگاه‌‌های مطرح در پدیدۀ برخورد زبان‌‌ها فقط به مطالعۀ نتایج قرض‌‌‌‌گیری بسنده کرده‌‌‌اند؛ در صورتی که پیوستار رمزگردانی- قرض‌‌‌‌گیری روند راه‌‌‌یابی و تثبیت عناصر غیربومی در زبان پذیرا را ترسیم کرده است. راه‌‌‌یابی تکواژ «تا» فارسی به گفتار و زبان گویشوران آذربایجانی نیز مهر تائیدی بر روند انتقال تدریجی عنصر نقشی از زبانی به زبان دیگر است که در این پژوهش، طبق پیوستار رمزگردانی-قرض‌‌‌‌گیری تحلیل می­شود.