فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ملاحظات ناشی از تغییر مناسبات قدرت در منطقۀ خاورمیانه در دورۀ پساناآرامی‌های عربی به همراه جابه‌جایی قدرت در بدنۀ نظام سیاسی دولت‌های امارات متحدۀ عربی و عربستان سعودی زمینه‌ساز تغییر جهت‌گیری‌های منطقه‌ای این دو بازیگر در دهۀ اخیر بوده است؛ به‌طوری که این بازیگران هم‌اکنون یک بلوک قدرت منطقه‌ای را شکل داده‌اند. اگرچه افزایش نقش‌آفرینی جریان‌های اسلامی دارای گرایش‌های انقلابی مانند اخوان‌المسلمین و دغدغه‌های ناشی از سیاست‌های منطقه‌ای ایران در دورۀ پساناآرامی‌های عربی موجب هم‌سویی بیشتر کشورهای مورد بحث شده است؛ اما نگرش متفاوت نسبت به کارکرد سیاسی اسلام یا اختلافات ریشه‌دار مرزی بین این بازیگران می‌تواند در آینده، سبب ایجاد شکاف‌هایی در راهبرد منطقه‌ای به‌ظاهر هم‌سوی آن‌ها شود. این پرسش مطرح است که چرا این دو بازیگر منطقه‌ای با وجود برخورداری از اشتراکات فراوان، به چشم رقیب به یکدیگر می‌نگرند؟ به‌نظر می‌رسد برخی از مؤلفه‌های مشترک مانند ساختار نظام سیاسی همسان سبب آسیب‌پذیری مشترک و در نهایت هم‌سویی آن‌ها شده است؛ در حالی که اختلافاتی از جمله نگاه متفاوت به کارکرد اسلام سیاسی، زمینه‌ساز رقابت با یکدیگر برای فائق‌آمدن بر یکدیگر به‌عنوان بازیگر برتر منطقه‌ای شده است. در این مقاله می‌خواهیم در چارچوب نظریۀ موازنۀ تهدید و در چارچوب روش پسااثبات‌گرایی با توجه به نظریۀ مورد استفاده به واکاوی مؤلفه‌های تأثیرگذار بر همگرایی و واگرایی این دو کشور در دهۀ گذشته و آینده بپردازیم.