نوطالبانیسم در افغانستان و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران
نویسندگان
1 دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، واحد یادگار امام، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استاد جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران
3 دکتری علوم سیاسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
10.22034/FASIW.2023.375195.1248چکیده
تحولات چند دهۀ گذشته در افغانستان اثرات گوناگون و گستردهای بر امنیت جمهوری اسلامی داشته است. اما قدرتگرفتن مجدد طالبان با گرایشهای ضدشیعی و ضدایرانی، علاوه بر خطرات گذشته، خطرات امنیتی را نیز برای ایران به همراه خواهد داشت. روش در این پژوهش توصیفی- تحلیلی و هدف اصلی آن بررسی تأثیرات ظهور طالبان جدید در افغانستان بر امنیت ملی ایران است. چارچوب نظری این پژوهش، نظریۀ مجموعۀ امنیت منطقهای است. بهدنبال پاسخ این پرسش هستیم که قدرتگرفتن مجدد طالبان چه تأثیری بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران دارد؟ بهنظر میرسد ایران با تقویت روابط سیاسی و کمکهای اقتصادی میتواند تهدیدها را به فرصت تبدیل کند. یافتههای پژوهشی نشان داده است که نبود انسجام داخلی در افغانستان و ناتوانی طالبان در اعمال حاکمیت بر کل کشور و جذبنشدن گروههای مختلف اجتماعی و سیاسی و فرایند دولتسازی و ملتسازی یکی دیگر از مشکلات ظهور نوطالبانیسم در افغانستان است که دامنۀ ناامنی حاصل از آن، امنیت ایران را تحت تأثیر خود قرار خواهد داد. با توجه به ماهیت تمامیتخواهی طالبان، اگر این گروه نخواهد قدرت را با اقوام دیگر تقسیم کند، برای افغانستان و همسایگانش از جمله ایران چالش خواهد بود. در نتیجه، جمهوری اسلامی باید اقداماتی انجام دهد که تهدیدها را به فرصتها و ضعفها را به قوتها تبدیل کند.