تحلیل ژئوپلیتیک انرژی دریای مدیترانه
نویسندگان
1 دانشآموخته کارشناسی ارشد روابط بینالملل،دانشکده حقوق و علوم سیاسی ، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دکتری علوم سیاسی، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامۀ طباطبایی، تهران، ایران
4 استادیار گروه امنیت داخلی، دانشکده امنیت ملی، دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران
doi
10.22034/FASIW.2023.370457.1221چکیده
دریای مدیترانه موقعیتی حساس و بااهمیت برای سه قارۀ آسیا، آفریقا و اروپا دارد که با توجه به اکتشافات سالهای اخیر میدانهای گازی در منطقه، اهمیت آن دوچندان شده است. جنگهای روسیه و اوکراین در یک دهۀ گذشته، وابستگی شدید اروپا به گاز روسیه را نشان داد که در نتیجۀ آن، اتحادیۀ اروپا در پی یافتن جایگزین برای کاهش وابستگی خود به روسیه، مدیترانه را اصلیترین گزینۀ خود بهحساب آورد. در این مقاله بهدنبال بررسی اهمیت دریای مدیترانه برای قدرتهای فرامنطقهای و منطقهای در بحث انرژی هستیم. روش پژوهش بهصورت کمی نظاممند با روش توصیفی است. برای پاسخ به پرسشهای پژوهش، متون علمی و پرسشنامه را بررسی کرده و پایایی آن را بهوسیله نرمافزار SPSS سنجیدهایم. جامعۀ آماری این پژوهش با بهرهمندی از نظرات صاحبنظران و نخبگان رشتههای علوم سیاسی، روابط بینالملل و اقتصاد و همچنین فارغالتحصیلان دکتری و ارشد در دانشگاههای تهران، شهید بهشتی و علامۀ طباطبایی، بهعنوان جامعۀ نمونۀ این پژوهش در نظر گرفته شدهاند که تعداد آنها بهصورت تمام شمار 70 نفر تعیین شده است. همچنین دادههای گردآوریشده با روش دلفی فازی تجزیهوتحلیل شده است. در این پژوهش به این نتایج رسیدیم: کاهش وابستگی به انرژی روسیه، امنیت انرژی اروپا، تضمین قراردادهای سرمایهگذاری برای شرکتهای نفتی آمریکا، برای کشورهای فرامنطقهای و موارد تبدیلشدن به هاب انرژی، حضور در راهگذرهای انرژی، عقد قراردادهای چندجانبه در حوزۀ انرژی و انتقال گاز طبیعی مایع، برای کشورهای منطقهای از مهمترین دلایل اهمیت انرژی دریای مدیترانه هستند.
