فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: افزایش مخاطرات زیست‌محیطی و کمبود منابع توجه به اقتصاد دوار و محصولات در زنجیره معکوس شبکه تامین را ضروری می‌سازد. از سوی دیگر اتخاذ تصمیمات متناسب اقتصادی و زیست‌محیطی در مراحل مختلف دوره عمر محصولات موجب افزایش سودآوری شبکه زنجیره‌تامین می‌شود. لذا، در این پژوهش یک زنجیره‌تامین چهار لایه‌ای شامل تامین‌کنندگان، تولیدکنندگان، مراکز توزیع و بازارها در جهت مستقیم و سه تسهیل شامل مراکز جمع‌آوری، جداسازی و دفع ضایعات در جهت معکوس پیکره‌بندی می‌گردد.روش‌شناسی پژوهش: زنجیره‌تامین معکوس شامل مراکز جمع‌آوری، یک مرکز جداسازی و یک مرکز دفع می‌باشد. هم‌چنین سه نوع محصول درجه 1 و 2 و 3 در این شبکه تولید می‌شود. محصول درجه 1، محصولی است که تمام قطعات و مواد اولیه تشکیل‌دهنده آن اصلی و درجه 1 بوده و به‌طور مستقیم از تامین کنندگان، تهیه و سپس در مراکز تولید قطعات آن‌ها تولیدشده و درنهایت محصول درجه 1 در اختیار مشتری قرار می‌گیرد. محصولات درجه 2، تمام قطعات تشکیل‌دهنده آن‌ها همان قطعات مصرفی قابل‌استفاده مجدد می‌باشد که از طریق زنجیره معکوس و از مرکز جداسازی در اختیار مراکز تولید قرار می‌گیرند. این قطعات سپس مونتاژ شده و درنهایت محصول درجه 2 تولید خواهد شد. محصولات درجه 3، محصولاتی هستند که قطعات تشکیل‌دهنده آن‌ها ترکیبی از قطعات اصلی یا همان درجه 1 و قطعات قابل‌استفاده مجدد می‌باشد. زنجیره‌تامین روبه‌جلو با تهیه مواد اولیه از تامین کنندگان آغاز می‌شود. فرض بر آن است که تمام مراحل تولید درون‌سازمانی است و در داخل مراکز تولید موردنظر انجام می‌شود. سپس، محصولات تولیدشده به بازار مشتریان فرستاده می‌شود.یافته‌ها: در زنجیره معکوس از شبکه پیشنهادی، محصولات پس از گذشت زمان و مستهلک شدنشان توسط مراکز جمع‌آوری از مشتریان خریداری می‌شوند. سپس محصولات بازگشتی جمع‌آوری‌شده به مرکز جداسازی منتقل می‌شود. در مرکز جداسازی قطعات جدا شده، ازنظر کیفیت بازرسی خواهند شد و به دو دسته قابل‌استفاده مجدد و غیرقابل استفاده طبقه‌بندی می‌شوند. دسته اول قطعاتی هستند که مصرف آن‌ها خاتمه یافته است و به مراکز تولید بازمی‌گردند. دسته دوم ضایعاتی محسوب و به مرکز دفع منتقل می‌شوند. برای حل مدل پیشنهادی در ابعاد کاربردی از الگوریتم‌های ژنتیک و بهینه‌سازی ازدحام ذرات برای یافتن جواب بهینه استفاده شده است. با بررسی نتایج و تحلیل‌های انجام‌شده و با توجه به شاخص درصد انحراف نسبی و زمان حل مشخص شد که الگوریتم ژنتیک دارای عملکرد بهتری بوده است.اصالت/ارزش افزوده علمی: در شبکه ارایه‌شده چرخه عمر محصول در نظر گرفته می‌شود و لذا مدل چند دوره‌ای می‌باشد. تسهیل مراکز توزیع در شبکه بین دو تسهیل تولیدکنندگان و بازارهای مشتری قرار می‌گیرد. چندین مراکز جداسازی و دفع در نظر خواهیم گرفت. سه نوع تقاضا و نرخ بازگشت به ازای هر نوع محصول وجود دارد. یک مدل برنامه‌ریزی خطی عدد صحیح مختلط با هدف بیشینه‌سازی سود اقتصادی در طول دوره عمر محصول و قیمت‌گذاری ارایه می‌گردد. با توجه به پیچیدگی محاسباتی در ابعاد متوسط، یک الگوریتم ژنتیک برای یافتن جواب بهینه استفاده ده است. کارایی الگوریتم ژنتیک با تحلیل‌های عددی اثبات می‌شود.