طراحی مدل ارزیابی عملکرد دانشگاه‌ها با رویکرد مطالعه تطبیقی در نظام عالی اروپا

نویسندگان

1 گروه مدیریت آموزشی، دانشکده علوم تربیتی، واحد دماوند، دانشگاه آزاد اسلامی، ایران.

2 گروه مدیریت آموزشی، دانشکده علوم تربیتی، واحد دماوند، دانشگاه آزاد اسلامی، ایران.

3 گروه مدیریت آموزشی، دانشکده علوم تربیتی، واحد دماوند، دانشگاه آزاد اسلامی، ایران.

doi
10.22105/dmor.2025.415136.1794
چکیده

هدف: هدف این پژوهش طراحی الگوی مناسب برای ارزیابی عملکرد دانشگاه‌ها با رویکرد تطبیقی در نظام آموزش عالی اروپا بوده است. این الگو با هدف بهبود نظام ارزیابی عملکرد دانشگاه‌ها و ارائه راهکارهایی برای ارتقای کیفیت آموزش و پژوهش در دانشگاه‌های ایران طراحی شده است.روش‌شناسی پژوهش: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر نحوه گردآوری داده‌ها، میدانی است. روش اجرای پژوهش به صورت آمیخته (کیفی-کمی) بوده که در بخش کیفی از روش تحلیل محتوا و در بخش کمی از تحلیل عاملی تأییدی استفاده شده است. جامعه آماری در بخش کیفی شامل 12 نفر از مدیران ارشد، صاحب‌نظران و خبرگان ارزیابی عملکرد دانشگاه‌ها بوده که به صورت هدفمند انتخاب شدند. در بخش کمی، جامعه آماری شامل 1700 نفر از مدیران، معاونین، اساتید و کارکنان دانشگاه‌های غرب استان مازندران در سال 1401 بوده که با استفاده از فرمول کوکران، 375 نفر به شیوه غیراحتمالی در دسترس انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها شامل مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و پرسشنامه محقق‌ساخته بود.یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد که 9 مولفه در طراحی الگوی ارزیابی عملکرد دانشگاه‌ها نقش دارند. این مولفه‌ها عبارت‌اند از: محتوای اطلاعات عملکرد، انسجام اطلاعات عملکرد، مدیریت‌پذیری اطلاعات عملکرد، ارتباط اطلاعات عملکرد، دیدگاه بعد مشتری، دیدگاه رشد و یادگیری، دیدگاه فرآیندهای داخلی، دیدگاه مالی و دیدگاه خلق ارزش پایدار. اولویت‌بندی این مؤلفه‌ها نشان داد که دیدگاه مالی بیشترین اولویت و خلق ارزش پایدار کمترین اولویت را در تبیین عملکرد دانشگاه‌ها داشته‌اند. همچنین، نتایج نشان داد که وضعیت موجود دانشگاه‌های غرب مازندران از نظر مدل طراحی‌شده، کمتر از حد مطلوب است.اصالت/ارزش‌افزوده علمی: این پژوهش با طراحی الگوی ارزیابی عملکرد دانشگاه‌ها با رویکرد تطبیقی در نظام آموزش عالی اروپا، به ادبیات موجود در حوزه ارزیابی عملکرد دانشگاه‌ها کمک می‌کند. همچنین، این مطالعه با ارایه مولفه‌های کلیدی و اولویت‌بندی آن‌ها، راهکارهایی برای بهبود عملکرد دانشگاه‌ها و ارتقای کیفیت آموزش و پژوهش در نظام آموزش عالی ایران ارایه می‌دهد.