ویژگیها، عناصر و مؤلفههای بنیادگرایان سلفی شرق ایران
نویسندگان
1 استادیار گروه معارف، دانشکه معارف اسلامی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
doi
چکیده
واژۀ بنیادگرایی معمولاً همنشین با معنای سنتگرایی و متضاد با گفتمان مدرنیته و به مفهوم بازگشت به اصول اولیه و دوران باعظمت گذشته با رجوع به متن کتاب و سنت بهکار رفته است. سلفیه از فرقههای معاصری است که گاهی از آنها با نام بنیادگرایان اسلامی یاد میشود. بنیادگرایان سلفی معاصر به سه گرایش بنیادگرایان سلفی آفریقا، بنیادگرایان سلفی حجاز و یمن و بنیادگرایان سلفی شبهقارۀ هند تقسیمپذیرند. از این میان سلفیان شبهقارۀ هند کمتر شناخته شده هستند. بخشی از سلفیان شبهقاره در همسایگی شرق ایران هستند که شناخت عمیق آنها از دید امنیتی و فرهنگی بهویژه در شرایط کنونی با رویکارآمدن طالبان ضرورت بیشتری دارد. هدف ما در این پژوهش ارائۀ تعریفی از بنیادگرایی و تبیین اصلیترین عناصر بنیادگرایی سلفی شرق ایران است. روش پژوهش توصیفیتحلیلی است. نتایج پژوهش نشان میدهد که بنیادگرایان سلفی معاصر جنبشی یکدست و یکپارچه با باورهای مشترک نیستند. این جنبشها از ظرفیتهایی بهرمند هستند که بسته به تعامل با دیگران میتواند فرصت باشد یا تهدید. برخی از این ویژگیها و جنبههای مثبت بنیادگرایان شرقی نوع نگاه آنها به استکبار جهانی آمریکا و اسرائیل و همچنین داشتن گرایشهای صوفیانه و عارفانه است. ایستادگی در برابر فرهنگ مدرن و مدرنیته و غربستیزی آنها نیز از دیگر وجوه متمایز بنیادگرایان افغانستان و پاکستان است. گرایش به ابوحنیفه و ابومنصور ماتریدی فرصتی برای گفتوگوهای عقلی و پذیرش قواعد عقلانی بینالمللی در میان آنها به وجود آورده است.
