کشش جبرانی در ترکی آذربایجانی در چارچوب تسلسل‌گرایی هماهنگ

نویسندگان

1 گروه زبانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران.

2 زبانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

3 گروه زبانشناسی، دانشگاه پیام نور، اردبیل، ایران.

doi
10.22099/jill.2024.48717.1366
چکیده

کشش جبرانی فرایندی دوبخشی است که در بخش اول آن عنصری حذف و در بخش دوم عنصر دیگری کشیده می­شود. ارائۀ تحلیل یکپارچه از دو بخش این فرایند برای نظریه­های واج‌شناسی مهم است. این پژوهش فرایند کشش جبرانی را در زبان ترکی آذربایجانی گویش اردبیلی در چارچوب تسلسل­گرایی هماهنگ که یکی از رویکردهای نظریۀ بهینگی است توصیف و تبیین می­کند. معرفی و رتبه­بندی محدودیت­های دخیل در آن و ارزیابی کفایت رویکرد مذکور در تبیین این فرایند، از اهداف دیگر این پژوهش است. روش این پژوهش توصیفی- تحلیلی است و داده­های مورد نیاز به روش میدانی و از طریق مصاحبه با30 گویشور گردآوری و با استفاده از آزمون خی2 تحلیل می‌شوند. بر اساس یافته­های پژوهش، بین فراوانی مشاهده­شده و موردانتظار در رابطه با کشش و عدم کشش واکه بعد از حذف همخوان غلت، تفاوت معنادار وجود دارد. داده­های تحقیق در چارچوب تسلسل­گرایی هماهنگ در قالب تعامل محدودیت­ها و ترسیم تابلوی بهینگی بررسی شد. تحلیل داده­ها نشان داد که در این گویش، همخوان­های غلت/j/  و/w/ از جایگاه پایانه و آغازۀ هجا بعد از واکه­های/ø, y, o/ حذف می­شوند، با این تفاوت که حذف از جایگاه پایانۀ هجا بر خلاف آغازه، منجر به کشش واکۀ پیشین می‌شود. فعال‌بودن محدودیت glideCOND باعث حذف همخوان­های غلت و فعال‌بودن محدودیت WBP باعث وقوع کشش جبرانی می­شود. رتبه‌بندی محدودیت­های دخیل در این فرایند به شکل زیر است:  WBP, *FLOAT  >> MAX[µ] , glideCOND >> MAX, *μ/C  >> DEP-L[µ], *SHARE