فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در پژوهش حاضر افعال دو هجایی در گویش مشهدی معرفی می‌شوند که حتی به لحاظ جایگاه تکیه نیز کاملاً همسان هستند اما در زمان‌های متفاوت دستوری به کارمی‌روند و گویشوران مشهدی از عوامل صوتی خاصی جهت تمایز این افعال بهره می‌برند. عامل تمایز این افعال نه واجی است و نه تکیه‌ای به همین سبب در پژوهش حاضر به کمک آواشناسی آکوستیک این افعال بررسی می‌شوند. این پژوهش توصیفی- تحلیلی بر ۱۰ مرد گویشور مشهدی در محدودة سنی ۴۰ تا ۶۰ سال انجام شد. نقش همبسته‌های آکوستیکی تکیه و تأثیر آن بر تمایز دستوری افعال دو هجایی به وسیلة پارامترهای صوتی مهم نوای گفتار یعنی فرکانس پایه، شدت و دیرش بر افعال بررسی شد. در این بررسی۲۴ فعل تولید و به وسیلة نرم‌افزار تحلیل گفتار پرات بررسی شد. این افعال دو هجایی در هشت زمان دستوری حال استمراری و آینده، ماضی ساده و ماضی نقلی، ماضی استمراری و ماضی نقلی مستمر، ماضی بعید و ماضی ابعد به کار رفته‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهند افعالی که نسبت زمانی دورتری با گوینده دارند با دیرش و زیر و بمی بیش‌تری تولید می‌شوند اما افعالی که به زمان گوینده نزدیک‌تر هستند از دیرش و زیرو بمی کم‌تری برخوردارند. این افعال به دو دستة دور (آینده، ماضی نقلی، ماضی نقلی مستمر و ماضی ابعد) و نزدیک (حال استمراری، ماضی ساده، ماضی استمراری و ماضی بعید) تقسیم شدند. گویشور مشهدی برای القای مفهوم زمان دورتر در افعال کاملا همسان نیازمند دو عامل دیرش و فرکانس پایه است.