درآمدی به مبانی اسلامی روش تحقیق
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران؛
doi
چکیده
مبانی هستی شناختی و معرفت شناختی اسلامی از یکسو با تفکیک روش شناختی علوم طبیعی و علوم اجتماعی سازگار نیست و از سوی دیگر غلبه روش شناسی علوم طبیعی برعلوم اجتماعی را نمی پذیرد. ولی چون حوزه های معرفت یا رشته های علوم دارای هدف مشترک، موضوع مشترک، مبدأ مشترکی هستند و حقیقت یگانه و صاحب مراتبی را تشکیل می دهند؛ روش های تحقیق آن ها مشابه هستند. انحصار روش شناختی سبب تنگ نظری محقق نسبت به پیچیدگی های واقعیت و جنبه ها یا لایه های مختلف آن می شود. رویکرد وحدت گرایی تشکییکی در معرفت شناسی مبنای رویکرد ترکیبی در روش شناسی است و طیف گسترده ای از ترکیب های متناسب و سازگار روش تحقیق را پدید می آورد که به فراخور موقعیت ها و مسائل هر حوزه بکار گرفته می شود. علاوه بر طرد انحصارگرایی روش شناختی، توجه به رویکرد مبناگرایی، بهره مندی از دانش معیار، ملاحظه ویژگی های محقق در اعتبار تحقیق، توجه به سطح سوم واقعیت، تعمیم روش شناسی تفهمی از علوم اجتماعی به علوم طبیعی از دیگر اصول روش شناسی است که از مبانی اسلامی حاصل می گردد.