طبقهبندی فضایل از نظر توماس آکویینی
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه ادیان و مذاهب قم.
doi
چکیده
طبقهبندی فضایل کار دشواری است. با توجه به وجوه اشتراک و اختلافی که میان فضایل وجود دارد، فهرستهای گوناگونی از آنها بیان شده است. توماس آکویینی، متأله کلیسای کاتولیک، که دربارۀ دینداری مسیحی دغدغههای عقلانی دارد، در کتاب جامع الاهیات (Summa Theologica) خود، مفصلترین طبقهبندی از فضایل را به دست داده است. وی فضایل را با دو رویکرد فلسفی و الاهیاتی تقسیمبندی میکند. بحث فضایل فلسفی او مبتنی بر دیدگاه ارسطو و بحث فضایل دینی او مبتنی بر عهد جدید است. او در تقسیمبندی فلسفی، فضایل را به دو دسته فضایل عقلی و فضایل اخلاقی تقسیم میکند. او فضایل ناشی از طبیعت عقلانی انسان را فضایل عقلی و فضایل مربوط به طبیعت رفتاری انسان را فضایل اخلاقی مینامد. این تقسیمبندی را به مبنای تقسیم عقل به نظری یا عملی و نیز بر مبنای اینکه فضایل از سنخ انفعالات هستند یا از سنخ افعال، توسعه میدهد. اما در تقسیمبندی با رویکرد الاهیاتی، فضایل را به دو نوع فضایل الاهی و فضایل اساسی تقسیم میکند. فضایل الاهی (ایمان، امید و محبت)، آن دسته از فضایل موهوبیای هستند که به رابطۀ انسان با خدا مربوط میشوند. فضایل اساسی (احتیاط، عدالت، میانهروی و شجاعت) از سنخ فضایل اکتسابی به شمار میروند. توماس مبنای تقسیمبندی و نیز زیرمجموعههای هر یک از این فضایل را به تفصیل بیان میکند که در این نوشتار بدانها خواهیم پرداخت.
