مؤلفههای امکانی-امتناعی و کنشهای انطباقی در روندهای آینده افراطگرایی سلفی در جهان اسلام
نویسندگان
1 استادیار روابط بین الملل دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی
2 رئیس پژوهشکده امنیت ملی، دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی
doi
چکیده
افراطگرایی سلفی ازجمله مهمترین پویاییهای جهان اسلام بوده است که متأثر از مؤلفههای هویت بنیاد درونی و همچنین فشار ساختاری بیرونی، نضج پیدا کرده است. بهگونهای که تروریسم سلفی به اصلیترین عامل آشوب منطقهای و تهدید امنیت بینالمللی تبدیل شده است. اما در کنار تبیین چرایی، چگونگی شکلگیری تروریسم سلفی، آنچه ضرورت دارد آیندهِ تداوم و تغییر در وضعیت جریان سلفی در گستره جهان اسلام است. بر این اساس پرسش اصلی این پژوهش آن است که: «مؤلفههای پیشبرنده مؤثر بر روند آتی افراطگرایی سلفی در جهان اسلام کدامند؟» در پاسخ به این پرسش با توجه به چارچوب نظری سازهانگاری، میتوان فرضیه اصلی پژوهش را اینگونه ارائه نمود که؛ «قوام متقابل ساختار نظام بینالملل و افراطگرایی سلفی با تشدید خشونتهای دوجانبه نقطه محوری در روند چهار دهه افراطگرایی سلفی در جهان اسلام بوده است و بر همین اساس میتوان مؤلفههای امکانی متعددی را در سه سطح داخلی(نظیر؛ استبداد سیاسی، دغدغههای هویتی)، منطقهای(نظیر؛ وجود دولتهای فرقهگرا، رقابت هویتی، عدم موازنه قدرت، خلأهای امنیتی و ...) و بینالمللی (ساختار هژمونیک، فشارهای یکسانسازی فرهنگی، ایجاد امت مجازی و ...) برای روند تداوم افراطگرایی در چشمانداز آتی مدنظر داشت. البته افراطگرایی سلفی با مؤلفههایی چون؛ تغییر در جغرافیای عملیات، تحول کنش تروریستی، باز تعریف دعوت سلفی و ... به انطباقپذیری با تحولات نوین دست خواهد زد.»
