نقش زنان در روند توسعه کشورهای اسلامی
نویسندگان
1 دکترای تخصصی، استادیار، حقوق، دانشگاه امام صادق، تهران،ایران
2 دانشجوی دکترای جامعهشناسی فرهنگی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران،ایران
doi
چکیده
زنان در کلیه کشورهای جهان با تهدیدات زیادی در ارتباط با زندگی، بهداشت و سلامت خود مواجه هستند در حالی که مشکلات مربوط به کار و کمبود قدرت و نفوذ آنها نیز بر مشکلات آنها افزوده است، یعنی در شرایطی که آنها با مشکلات فوق مواجه میشوند، قدرت تصمیمگیری کافی نیز در جامعه ندارند. آموزش زنان نیز به عنوان نقطه عطفی در جریان توسعه مطرح است، یعنی از طریق توسعه آموزش و پرورش در سطوح مختلف و در اختیار گذاردن امکانات کافی از تواناییهای زنان میتوان بیشترین بهرهبرداری را در جریان توسعه اقتصادی- اجتماعی به عمل آورد. از این رو، این شاخص در اولویت بالایی قرار گرفته است. آموزش یکی از مهمترین ابزاری است که موقعیت زنان را ارتقاء داده و به آنان به صورت مستقیم و غیرمستقیم قدرت بیشتری در جامعه اعطاء مینماید. پرداختن به موضوع توسعه در کشورهای اسلامی از این جهت حائز اهمیت است که از یکسو این کشورها با یک و نیم میلیارد جمعیت، بیش از 20 درصد جمعیت جهان را به خود اختصاص دادهاند، و از سویی دیگر توزیع جغرافیایی و مهمتر از آن موقعیت استراتژیکی و ژئوپلیتیکی آنها دارای اهمیت است. روش تحقیق این پژوهش اسنادی بوده و در آن از آمارهای بانک جهانی استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش را کشورهای اسلامی تشکیل میدهند و نمونه آماری کشورهای منتخب اسلامی میباشند در این تحقیق از نظریه ساختاربندی گیدنز در چارچوب نظری استفاده شده است. طبق نظریه ساختاربندی گیدنز افراد سازنده فرهنگ جامعه هستند و فرهنگ جامعه نیز تفکرات افراد را شکل میدهد و نوعی رابطه دیالکتیک بین آنها وجود دارد. در کشورهای اسلامی ارزشهای دین مبین اسلام را میتوان به عنوان ساختار و باورهای دینی افراد را به عنوان عاملیت در نظر گرفت و فرایند توسعه باید با توجه به این رابطه تحلیل شود. هر چقدر خوانش دینی در کشوری اسلامی تسهیل کننده حضور زنان در عرصههای عمومی باشد نقش زنان در توسعه نیز افزایش مییابد. فرایند توسعه در کشورهای اسلامی اگر با معیارهای غربی مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد نشاندهنده عقب ماندن اغلب کشورهای اسلامی از دنیای غرب است و در این میان برخی از کشورهای اسلامی که ارزشهای سکولاریستی و لیبرالیستی غربی را با ارزشهای اسلامی وفق دادهاند و ترکیبی خاص جامعه خود ایجاد نمودهاند تا حد زیادی به توسعهیافتگی غربی که عمدتاً بر پایه رفاه مادی بنا شده نزدیک شدهاند. ترکیه و امارات عربی متحده از جمله این کشورها هستند. ایران در برخی شاخصها مانند آموزش زنان به خصوص در سطوح عالیه حتی با معیارهای توسعه غربی در رتبه بالاتری نسبت به اغلب کشورهای اسلامی قرار دارد و در شاخص مشارکت و فرصت اقتصادی پایین تر از بحرین عربستان ترکیه ارمنستان و آذربایجان می باشد.
