واکاوی وضعیت جاری برنامه‏های درسی رشتۀ مهندسی کامپیوتر در مقطع کارشناسی: رویکرد تحلیل زمینه‏ای

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

2 استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران(نویسنده مسئول)

3 دکتری مطالعات برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

doi
10.22047/ijee.2025.513767.2163
چکیده

هدف پژوهش حاضر واکاوی وضع کنونی برنامه ‏های درسی رشتۀ مهندسی کامپیوتر، با رویکرد کیفی و روش داده ‏بنیاد، است. حوزۀ پژوهش شامل همۀ اعضای هیئت ‏علمی و دانشجویان رشتۀ مهندسی کامپیوتر بود که ازطریقِ نمونه‏گیری هدفمند از نوع ملاک‏محور انتخاب شدند. داده‏ها ازطریقِ مصاحبۀ نیمه ‏ساختاریافته با 11 دانشجو و 16 عضو هیئت‏ علمی جمع‏ آوری شد. به‏ منظور تحلیل داده‏ها، از روش کدگذاری باز، محوری و گزینشی استفاده کردیم. برای تأمین روایی و پایایی، از معیارهای گوبا و لینکن استفاده کردیم. یافته‏ های پژوهش نشان‏دهندۀ 22 مفهوم محوری و 8 مقولۀ منتخب است که در قالب الگویی، شامل برنامۀ درسی ناسازگار با تحولات به‏ عنوان شرایط محوری، شرایط علّی (تمرکزگرایی در طراحی، تدوین نامناسب و اجرای معیوب برنامه‏ های درسی)، عوامل زمینه‏ ای (زمینۀ ابعاد رفتاری، زمینه‏ های سیاسی و زمینه‏ های محیطی)، راهبردهای پیشنهادی (تأسیس دانشکدگان موضوعی، ترویج مطالعات تطبیقی، شبکه‏ سازی، واگذاری اختیار به دفترهای برنامه ‏ریزی آموزشی دانشگاه و طراحی باز برنامۀ درسی رشتۀ مهندسی کامپیوتر)، عوامل مداخله‏ ای (نیازسنجی، مؤلفه ‏های ساختاری، استانداردهای آموزشی‏ ‏پژوهشی و پایگاه علمی رشتۀ مهندسی کامپیوتر) و پیامد (کاهش اثربخشی و کارایی برنامه ‏درسی) سازمان یافت. با توجه به یافته ‏ها، نتیجه می ‏گیریم که بهبود برنامه ‏های درسی رشتۀ مهندسی کامپیوتر نیازمند طراحی باز و مشارکتیِ برنامه های درسی و ایجاد دانشکدگان مهندسی کامپیوتر در دانشگاه ‏هاست.