رویکرد نظم بین الملل لیبرال به عدالت: چشم اندازی بر صلح و امنیت
نویسندگان
1 استاد حقوق بین الملل، گروه حقوق بین الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران.
2 گروه حقوق بین الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران.
doi
10.22034/isj.2025.522581.2336چکیده
در جهان معاصر، نظم بینالملل لیبرال از عوامل اصلی تأثیرگذار بر دستور کار دولتها در عرصه داخلی و خارجی و سیاستهای نهادهای متنوع بینالمللی شناخته میشود. این نظم که آرایش غالب حاکم بر جهان امروز را شکل میدهد اما به طور بنیادین متأثر از مکتب لیبرالیسم و رویکرد آن به مقوله عدالت است. لذا با توجه به تأثیر مستقیم مولفه عدالت بر صلح و امنیت در سطوح داخلی و بینالمللی، لازم است رویکرد نظم بینالملل لیبرال به عدالت مورد مداقه قرار گیرد. خصوصاً اینکه جهان امروز شاهد گسترش مخاصمات، تنشهای ژئوپلیتیک و مقاومت فزاینده در برابر هنجارهای لیبرال است. از همینرو است که مقاله حاضر در پی ارائه پاسخ به این پرسش کلیدی است که تحقق عدالت توسط نظم بینالملل لیبرال چگونه ارزیابی میشود و موانع اصلی که توانمندی آن در توسعه صلح و امنیت را در سطوح ملی و بین-المللی را به چالش میکشد کدام است؟ این مقاله، با رویکرد تحلیل کیفی محتوا، به دنبال اثبات این فرضیه است که مفهوم عدالت و نحوه اعمال آن در نظم بینالملل لیبرال دچار ضعفهای اساسی است؛ بهگونهای که نهتنها از سوی دولتهای غیرلیبرال، بلکه از درون دموکراسیهای لیبرال نیز مورد مخالفت قرار گرفته است. همین چالشهای درونی و برونی به تشدید نابرابریها، سرخوردگی و بیثباتی در مناطق مختلف دامن میزند. نهایتاً این نتیجه حاصل شده که بدون همسوسازی اصول هنجاری عدالت با رویکردهای فراگیرتر و رویههایی که بطور منسجم و هماهنگ اعمال گردد، نظم بینالملل لیبرال توانمندی پاسخگویی موثر به نیازهای فزاینده صلح و امنیت در جهانی چندقطبی را نخواهد داشت.
