فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تحریم، که در گذشته عمدتاً به‌عنوان ابزاری قهری در حقوق بین‌الملل تلقی می‌شد، به پدیده‌ای چندوجهی در تقاطع مقررات اقتصادی، حاکمیت دولت‌ها و حقوق بشر تکامل یافته است. این پژوهش با بازنگری در وضعیت حقوقی تحریم، آن را در چارچوب هم‌زمانِ شیوه‌های سنتی قهری دولت‌ها و گفتمان نوظهور حقوق بشر که روابط بین‌الملل معاصر را شکل می‌دهد، مورد بررسی قرار می‌دهد. با بهره‌گیری از روش توصیفی ـ تحلیلی، این مقاله به تبیین مفهومی تحریم، تمایز آن از «امبارگو» و ارزیابی هنجاری آن در پرتو منشور ملل متحد، قواعد سازمان تجارت جهانی و حقوق بین‌الملل عرفی می‌پردازد. توجه ویژه‌ای به اصول تناسب، ضرورت و عدم تبعیض به‌عنوان معیارهای تعیین مشروعیت، و همچنین رویه مراجع بین‌المللی رسیدگی‌کننده به دعاوی مرتبط با تحریم، معطوف شده است. مقاله با تحلیل مطالعات موردی تاریخی و معاصر نشان می‌دهد که اگرچه تحریم می‌تواند به‌عنوان اقدامی قهری غیرنظامی مشروع تلقی شود، اما کارآمدی و مشروعیت آن در نهایت به میزان انطباقش با توافقات بین‌المللی، استانداردهای حقوق بشری و ملاحظات دیپلماتیک بستگی دارد. یافته‌ها بر ضرورت بازاندیشی در مفهوم تحریم نه صرفاً به‌عنوان رویکردی قهری، بلکه به‌مثابه ابزاری در بستر گسترده‌تر مباحث فراملی درباره پاسخگویی و حقوق بشر تأکید می‌کنند.