بسترهای همکاری ایران و عربستان سعودی در واکنش به طرح هژمونیزاسیون رژیم اسرائیل در جنوب غرب آسیا: مطالعه موردی سازمان همکاری اسلامی
نویسندگان
doi
10.22034/isj.2026.578909.2446چکیده
آمریکا در طول سالهای اخیر یک فرایند افول هژمونیک را طی کرده که باعث شده تا اتخاذ راهبردهایی همچون موازنه فراساحلی برای این کشور اجتنابناپذیر شود. این راهبرد در حوزههای مختلفی با تمرکز بر نیمکره شرقی ظهور یافته و پیامدهای زیادی بر دینامیکهای سیاسی داشته است. در جنوب غرب آسیا برونداد این راهبرد در تلاقی تحولات پس از هفت اکتبر و رویکردهای تهاجمی سیاست خارجی آمریکا در دولت دوم دونالد ترامپ منجر به ظهور روندهایی همچون هژمونیزاسیون اسرائیل شده است. در این طرح بهنظر میرسد تحولات منطقهای گذار به شکلگیری یک هژمونی منطقهای با محوریت اسرائیل و کاهش تدریجی نقش آمریکا را موجب میشود. چنین روندی میتواند منافع و موقعیت بازیگران مختلف در خاورمیانه از جمله جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی را تحت تاثیر قرار دهد. بر این اساس سوال اصلی مقاله حاضر بر این امر استوار است که این روند چگونه بر روابط ایران و عربستان در سطح خاورمیانه تاثیر میگذارد؟ یافتههای این مقاله نشان میدهد که تهران و ریاض در مواجهه با این تهدید، برونداد رفتاری در قالب موازنه را نشان میدهند. بر این اساس مبتنی بر تحولات پس از هفت اکتبر، تاثیرات ناشی از توافق مارس 2023 با میانجیگری چین و مبتنی بر اختلافات موجود در لایههای مختلف تعاملات منطقهای دو بازیگر، سازمان همکاری اسلامی بستری مساعد برای یک ائتلاف دوبعدی بین ایران و عربستان سعودی خواهد بود. این مقاله از طریق روش تحلیل گفتمان و مبتنی بر چارچوب تئوریک موازنه تهدید و مفهوم هژمونی منطقهای را فرضیه اثبات میکند.
