مکتب کپنهاگ و امنیتی‌سازی مهاجرت در سیاست خارجی اروپا: روندها و پیامدها

doi
10.22034/isj.2026.570253.2426
چکیده

این مقاله به تبیین ابعاد گوناگون فرایند امنیتی‌سازی مهاجرت در اروپا می‌پردازد، که در دهه‌های اخیر به‌طور چشمگیری بر گفتمان‌های سیاسی و اجتماعی این قاره اثرگذار بوده و مهاجرت را از یک پدیده عادی اجتماعی به موضوعی مناقشه‌برانگیز بدل ساخته است. سوال اصلی پژوهش آن است که گفتمان‌های امنیتی در اروپا چگونه مهاجرت، به‌عنوان مساله‌ای اجتماعی ـ اقتصادی، را در قالب یک تهدید وجودی بازتعریف و بازنمایی کرده‌اند؟ فرضیه اصلی مقاله بر این اساس استوار است که این بازنمایی نه بازتابی عینی از واقعیت، بلکه نتیجه کنش‌های گفتمانی هدفمند است. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر چارچوب نظری مکتب کپنهاگ و نظریه امنیتی‌سازی است که طی آن نقش کنشگران امنیتی‌ساز اصلی همچون سیاستمداران، احزاب راست افراطی و رسانه‌ها و نیز ابژه‌های ارجاعی معرفی‌شده به‌عنوان در معرض تهدید، از جمله هویت ملی، اقتصاد، ثبات اجتماعی و امنیت داخلی، بررسی می‌شود. هدف مقاله نشان دادن این است که امنیتی‌سازی مهاجرت پیامدهای قابل توجهی برای حقوق مهاجران و سیاست‌گذاری‌های اتحادیه اروپا به همراه داشته و ضرورت بازاندیشی انتقادی در رویکردهای مسلط به امنیت و مهاجرت در روابط بین‌الملل معاصر را برجسته می‌سازد.