فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در گویش­های فارسی خراسان شمالی و حتی رضوی گاه آمیختگی­هایی را با الگوهای زبانی برخی اقوام مهاجر شاهد هستیم که موجب شده اطلس گویشی آن‌ها ناهمگن شود. این در حالی است که نواحی جنوبی استان خراسان رضوی و نیز خراسان جنوبی به جهت واقع‌بودن در حاشیۀ کویر و دوری از مرکز، گویش­های فارسی اصیلی دارد که برخی از ویژگی­های فارسی میانه و دری آغازین را به یادگار داشته و در مواردی با گویش‌های فارسی مرزی در افغانستان نیز بی­شباهت نیست. به­ دلیل ماهیت پیکره­بنیاد پژوهش در زبان­ها و گویش­های ایرانی بررسی تطبیقی آن­ها در تحقیقات دانشگاهی کشور چندان معمول نبوده و کمبود اطلاعات گویشی با رویکرد مقایسه­ای، انجام این دسته از پژوهش‌ها را محدود کرده است. مقالۀ حاضر از نتایج یک تحقیق میدانی در باب بررسی تطبیقی گویش­های مرزی شرق ایران است که در آن گونه­های متنوع صرف فعل در زمان­های مختلف در چند گویش از نواحی جنوبی استان خراسان رضوی شامل شهرهای خواف، تایباد و تربت جام همراه با مثال­های مرتبط ارائه شده­اند. پژوهنده به این منظور از رهگذر مصاحبه و همچنین مشاهده مستقیم، پیکرۀ گویشی مورد نیاز را استخراج و ثبت کرده است. تعداد گویشوران از هر گویش 5 نفر مرد و زن بومی با میانگین سن 60 سال است. نتایج تحقیق حاضر حاکی از تفاوت­هایی در ساخت فعل در برخی از گویش­های مورد مطالعه از حیث نمود استمرار در زمان­های حال و گذشتۀ مستمر (ملموس) و نیز درج پیشوند be بر ابتدای برخی ساخت­های گذشته، همسو با زبان فارسی میانه است.