گفتمان فرهنگی دو انقلاب و تأثیرات آنها در عرصه بین الملل (انقلاب اسلامی ایران و انقلاب فرانسه)

نویسندگان

1 استادیار دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران

2 کارشناس ارشد پژوهش علوم اجتماعی

doi
چکیده

: انقلاب اسلامی ایران یکی از انقلابات بزرگ جهان شمرده می‌شود. وقوع انقلاب اسلامی و شکل‌گیری نظام جمهوری اسلامی ایران گفتمان فرهنگی جدیدی را ایجاد نمود که این گفتمان نه تنها ملت ایران بلکه بخش زیادی از مسلمانان را از حالت انفعالی و عدم خودباوری خارج کرد، و نه تنها رابطه غرب با کشورهای اسلامی و مسلمانان را تحت تأثیر قرار داد بلکه گفتمان دولت‌های کشورهای  اسلامی را در برابر مردم خود و گروه‌های اسلامی دچار تغییر نمود. مردم ایران در اثر این تحول فرهنگی از فرهنگ شبه مدرن غربی و سلطنتی به سوی فرهنگ اسلامی ـ انقلابی با گفتمان خاص خود حرکت کردند. در اثر این تحول فرهنگی که آن را باید انقلاب فرهنگی نامید، گفتمان جدیدی ایجاد شد که با بازنمایی غرب و تولید ادبیات و زبان سیاسی و  فرهنگی جدید ارتباط یک سویه فرهنگی ایران با غرب را که کارکرد آن تحکیم هژمونی فرهنگی غرب بود، برهم زد. این گفتمان با باز تولید نظام معنایی جدید مبتنی بر اسلام با هویت بخشی به مسلمانان و غیریت سازی غرب، گفتمان فرهنگی خود را در بین ملت‌های دیگر توسعه بخشید. این انقلاب بسیاری از تئوری‌های جامعه شناختی در زمینه دین و سکولاریزم را به چالش کشید. در این مقاله به روش تحلیل گفتمانی ابعاد فرهنگی انقلاب اسلامی ایران  را واکاوی نموده و ویژگی‌ها و تأثیرات آن را مورد مطاله قرار می‌دهیم.در این بررسی نیم نگاهی نیز به انقلاب فرانسه خواهیم داشت و تفاوت‌های آنها را از جهت آثار ونتایجشان در ایجاد دو نوع گفتمان مدرن وپست مدرن نشان می‌دهیم.