شاخص نابرابری درآمد جدید بر اساس نسبت میانه‌ درآمدها

نویسندگان

1 استادیار گروه آمار، دانشکده علوم پایه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22075/jem.2025.38603.2030
چکیده

این پژوهش یک شاخص نوین برای سنجش نابرابری درآمد ارائه می‌دهد که بر پایه نسبت میانه درآمد گروه‌های کم‌درآمد به پردرآمد استوار است. با توجه به چالش‌های متداول در داده‌های درآمدی، از جمله وجود مقادیر فرین و توزیع‌های نامتقارن، شاخص‌های مرسوم مبتنی بر میانگین اغلب برآوردهای مناسبی ارائه نمی‌دهند. در مقابل، شاخص پیشنهادی با بهره‌گیری از میانه، که معیاری مقاوم در برابر داده‌های پرت است، این چالش را کاهش می‌دهد. مطالعه حاضر با تعریف دقیق شاخص جدید و معرفی «منحنی نابرابری» مرتبط، ویژگی‌های اساسی یک سنجه نابرابری معتبر را بررسی کرده و برآوردگری سازگار برای آن ارائه می‌دهد. عملکرد شاخص از طریق مطالعات شبیه‌سازی و کاربرد روی داده‌های درآمدی خانوارهای ایرانی مورد ارزیابی قرار گرفته است.  یافته‌ها حاکی از آن است که شاخص پیشنهادی نه تنها معیاری معتبر برای سنجش نابرابری محسوب می‌شود، بلکه از طریق منحنی مرتبط، درکی گویاتر و عملی‌تر نسبت به منحنی لورنتس ارائه می‌دهد.