تحلیل تجربی علل و روند اقتصاد سایه در استان های ایران: ( شواهد جدید با رویکرد معادلات ساختاری)

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری دنشگاه سمنان، سمنان، ایران

2 دانشیار اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

3 استاد اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

doi
10.22075/jem.2025.38442.2024
چکیده

اقتصاد سایه بخشی از فعالیت­های اقتصادی کشورها را تشکیل می­دهد که رشد آن همراه با گسترش فعالیت های غیر قانونی، کاهش درآمدهای دولت و بی ثباتی سیاسی و اجتماعی  است. این مقاله با استفاده از مدل علل چند گانه - شاخص چندگانه، به بررسی علل و پیامدهای اقتصاد سایه در استان­های ایران طی سال‌های 1379-1401 می پردازد. نتایج حاصل از تخمین مدل نشان می­­دهد اولاً بار مالیاتی، نرخ بیکاری، نرخ تورم، حجم دولت، کسری بودجه و درآمد سرانه اثر معنی­داری بر رشد اقتصاد سایه دارند ثانیاً روند اقتصاد سایه در استان­های ایران به خصوص در سال های اخیر صعودی است. این نتایج نشان می­دهند عملکرد دولت در سطح کلان و شرایط اقتصادی حاکم بر جامعه اقتصاد سایه در سطح اقتصادهای محلی را تحت تأثیر قرار می­دهد که اصلاح سیا­ست­های دولت و کاهش حجم دولت با هدف تقویت کردن اقتصادهای محلی می­تواند در کنترل حجم آن مؤثر باشد.