فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

محیط‌های آبی به‌طور فزاینده‌ای تحت تأثیر آلاینده‌های نوظهور نظیر پسماندهای پلاستیکی و دارویی قرار دارند. فلوکستین (FLX)، یک داروی ضدافسردگی پرمصرف، و ریزپلاستیک‌های پلی‌استایرن (PS)، از فراوان‌ترین آلاینده‌های پایدار، به‌دلیل پایداری بالا و اثرات بالقوه مخرب، تهدیدی جدی برای سلامت آبزیان محسوب می‌شوند. با توجه به اینکه ارگانیسم‌ها در محیط طبیعی به‌ندرت در معرض یک آلاینده‌ منفرد قرار می‌گیرند، این مطالعه با هدف ارزیابی اثرات سم‌شناختی مجزا و ترکیبی نانوپلاستیک و میکروپلاستیک پلی‌استایرن و داروی فلوکستین بر شاخص‌های خون‌شناختی بچه‌ماهی قزل‌آلای رنگین‌کمان (Oncorhynchus mykiss) طراحی گردید. بچه‌ماهیان قزل‌آلای رنگین‌کمان به‌مدت ۲۸ روز با جیره‌های غذایی حاوی فلوکستین (۷/۶ میلی‌گرم بر کیلوگرم)، نانوپلاستیک پلی‌استایرن (۱۰۰ نانومتر؛ در دو غلظت ۵۰۰ و ۱۰۰۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم)، میکروپلاستیک پلی‌استایرن (7 میکرومتر؛ در دو غلظت ۵۰۰ و ۱۰۰۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم) و ترکیبات آنها تغذیه شدند. در پایان دوره، نمونه‌های خون جمع‌آوری و پارامترهایی شامل تعداد گلبول‌های قرمز (RBC)، تعداد گلبول‌های سفید (WBC)، درصد هماتوکریت (Hct)، غلظت هموگلوبین (Hb) و درصد افتراقی لکوسیت‌ها اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان داد که مواجهه با آلاینده‌ها، به‌ویژه در تیمارهای ترکیبی، اثرات نامطلوب معنی‌داری بر پروفایل خونی ماهیان داشت. تعداد گلبول‌های قرمز، هموگلوبین و هماتوکریت در بیشتر گروه‌های تیماری نسبت به گروه شاهد کاهش معنی‌داری یافتند (0/05>P). تعداد گلبول‌های سفید در گروه فلوکستین و گروه‌های ترکیبی افزایش معنی‌داری نشان داد، اما در گروه‌های پلاستیک تغییر معنی‌داری مشاهده نشد (0/05<P). همچنین، تغییرات معنی‌داری در درصد افتراقی لکوسیت‌ها، شامل افزایش نوتروفیل‌ها و کاهش لنفوسیت‌ها، به‌ویژه در بالاترین دوز مواجهه ترکیبی، ثبت گردید (0/05>P). این مطالعه نشان داد که فلوکستین و پلاستیک‌های پلی‌استایرن، هم به‌صورت مجزا و هم ترکیبی، سلامت خون‌شناختی ماهی را مختل می‌کنند. تغییرات مشاهده‌شده بیانگر بروز استرس فیزیولوژیک سیستمیک، اختلال در ظرفیت حمل اکسیژن و تعدیل پاسخ‌های ایمنی است. این یافته‌ها بر ضرورت ارزیابی جامع خطرات زیست‌محیطی با در نظر گرفتن تعاملات پیچیده میان آلاینده‌های نوظهور در اکوسیستم‌های آبی تأکید دارد.