سیر بازنمائی زن روستایی در ادبیات داستانی دوره پهلوی از حذف تا ابژه‌سازی جنسی

نویسندگان

1 دانشیار پژوهشکده تاریخ، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.

2 کارشناس ارشد جامعه‌شناسی، گروه جامعه شناسی،دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

doi
10.30465/shc.2026.53854.2675
چکیده

این مقاله به بررسی بازنمائی زن روستایی در ادبیات داستانی ایران در دوره پهلوی و تحولات گفتمانی آن می‌پردازد. در ادبیات کلاسیک ایران، زن روستایی غالباً حضور نداشت یا در چارچوب کلیشه‌های جنسی خاص به تصویر کشیده می‌شد و به عنوان «دیگری» در حاشیه قرار داشت. مساله اصلی این مقاله این است که زن روستایی در آثار داستانی دوره پهلوی چگونه بازنمائی شده است؟ آیا بازنمائی کلیشه‌ای پیشین، متاثر از تحولات فرهنگی و اجتماعی مدرن تغییر کرده است؟ و این تغییرات تا چه اندازه تحت تاثیر نگاه مردانه قرار داشت؟ و این بازنمائی‌ها چگونه به عنوان ابزاری برای ابژه‌گی زن روستایی استفاده می‌شد؟ این تحقیق از تحلیل گفتمان فوکویی برای بررسی نحوه تولید سوژه‌ی زن روستایی بهره برده و با استفاده از روش تحلیل کیفی داستان‌ها، سعی دارد تحولات گفتمانی و نقش آن در شکل‌دهی به تصویر زن روستایی را بررسی کند. منبع اصلی این پژوهش آثار داستانی دوره پهلوی است. چنین به نظر می‌رسد که علی‌رغم تغییرات محدود فرهنگی و اجتماعی، تصویر زن روستایی همچنان در قالب کلیشه‌ها و تحت تاثیر گفتمان‌های مردانه مسلط بازتولید می‌شد.