فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عنوان طرح: الف - مقایسه تحلیلی واژه‌‌های کتاب فارسی اول دبستان سال ۸۰ باکتاب آلمانی کلاس اول (Bunte fiblel) حوزه ‌های معنایی مشابه مجری طرح: گلرخ سعیدنیا ناظر: دکتر شهین نعمت زاده سفارش دهنده: سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی و دانشگاه الزهرا   مقدمه این تحقیق از مجموعه تحقیقات موردی طرح شناسائی واژگان پایه دوره ابتدایی است که با مدیریت سرکار خانم دکتر شهین نعمت زاده و با همکاری مشترک سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی و دانشگاه الزهرا (س) در حال اجرا است. پژوهشگر، پس از استخراج واژه ‌های مشابه در حوزه‌‌های معنایی تعیین شده دریافت که کتاب فارسی پایه اول با ۱۱۰ صفحه از حوزه ‌های معنایی کمتری نسبت به کتاب مشابه آلمانی با ۸۰ صفحه استفاده کرده است. در این بررسی واژه ها بر اساس حوزه ‌های معنایی طبقه بندی شده اند تا مطالعه تطبیقی صورت گیرد.   روش کار در پی طرح شناسایی واژگان پایه دانش آموزان ایرانی در دوره ابتدایی به عنوان طرح اصلی کار این تحقیق به عنوان زیر مجموع‌های از طرح بر پایه استخراج واژه ‌های به کار رفته در کتاب درسی پایه اول آلمانی قرار گرفت با استفاده از پژوهش‌های دیگری که در چارچوب همین طرح در زمینه حوزه ‌های معنایی اسم انجام گرفته بود واژه‌‌های استخراج شده از نظر معنایی سازمان بندی شدند تا امکان مقایسه دقیق و معنی دار فراهم آید. برای شروع کار ابتدا واژه ‌های کتاب آلمانی استخراج شد و بر اساس حوزه ‌های معنایی تعیین شده در واژه برگه ‌های سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی قرار داده شد و تعلق واژه به بخش‌های خوانداری، شنیداری ،گفتاری نوشتاری نیز مشخص شد. پس از آن واژه ‌های فارسی پایه اول سال ۸۰ در حوزه ‌های معنایی مشابه قرار گرفت. آنگاه مقایسه ای تحلیلی بر روی واژه ‌های استخراج شده هر دو کتاب، صورت گرفت.   نتیجه گیری بعد از استخراج واژه ‌های کتاب پایه اول آلمانی و مقایسه آن با واژه ‌های کتاب فارسی پایه اول کشور خودمان این سؤال برایم مطرح شد که آیا واژه ها سهواً در کتاب فارسی به کار برده شده یا عمدی در کار بوده است چرا که واژه ‌های این نوع کتابها باید اولاً توزیع معنی داری داشته باشد، ثانیاً از واژه ‌های آشنا و نزدیک به زندگی کودک انتخاب شوند در ۸۰ صفحه کتاب آلمانی توانستم ذیل حوزه ‌های معنایی شناسایی شده واژه پیدا کنم اما متأسفانه بی نظمی شدیدی در این ارتباط در کتاب فارسی دیدم همه جا واژه فدای متن‌های ضعیف آموزش شده است. به مهارت نوشتاری بیش از حد توجه شده بود و مهارت‌های شنیداری ،گفتاری خوانداری نادیده گرفته شده بود.   یادداشت در حوزه معنایی اسامی خویشاوندی در کتاب فارسی گونه رسمی واژه پدر به همراه گونه غیر رسمی آن یعنی بابا آمده است در حالی که فقط گونه رسمی واژه مادر ذکر شده است. در کتاب آلمانی در همین حوزه واژه مادربزرگ وجود دارد که در کتاب فارسی نیامده است، در حالی که مادر بزرگ می‌توانست بیاید و قصه ای بگوید. در حوزه معنایی اعضای بدن در کتاب فارسی پایه اول واژه‌‌های مربوط به اعضای اصلی و قابل رویت مثل سر بینی چشم و گوش که در کتاب آلمانی آمده است به چشم نمی خورد، اما به خاطر آموزش نشانه «ث» واژه «لثه» وارد شده است. در حوزه معنایی، رنگ فقط دو رنگ سفید و زرد آورده شده است، در حالی که در کتاب آلمانی پنج رنگ واژه معرفی شده است بی مناسبت نبود که سه رنگ پرچم کشورمان، مورد استفاده قرار می گرفت یا در چهار درس زیبا و خاطره انگیز فصلها رنگ واژه زرد در فصل پائیز سفید در فصل زمستان و سبز در فصل‌های بهار و تابستان به کار می‌رفتند.   ب- تحلیل محتوای کتاب‌‌های درسی دوره ابتدایی از دیدگاه فرهنگ کارو آموزش فناوری مجری: مجید فرشاد ناظر: عادل یغما سفارش دهنده: مؤسسه پژوهشی برنامه ریزی درسی و نوآوری‌های آموزشی   چکیده در این تحقیق ۲۷ عنوان کتاب درسی دوره ابتدایی از دیدگاه فرهنگ کار و آموزش فناوری تحلیل محتوا شدند. روش بررسی بدین ترتیب بود که بر اساس زمینه‌‌های فرهنگ کار و آموزش فناوری به عنوان دو مقوله اساسی تحقیق شاخص‌هایی تهیه شد. به علاوه از الگوی مریل نیز برای تعیین نوع موضوعات و سطوح عملکرد آنها استفاده گردید. روایی شاخص ها توسط متخصصان ذیربط و ناظر طرح تأیید گردید و ضریب پایایی آنها با استفاده از روش‌های آماری مشخص شد. داده ‌های مورد نیاز از اسناد و مدارک و نتایج تحلیل محتوا استخراج شد و با استفاده از روش کیفی تجزیه و تحلیل گردید. به علاوه برای مقایسه کتابها با یکدیگر و تعیین رتبه و گروه آنها، معیار‌هایی در نظر گرفته شد و به کتاب‌های دارای امتیاز رتبه ای اختصاص یافت. نتایج پژوهش نشان داده است که شاخص‌های فرهنگ کار و آموزش فناوری در همه کتابها به شکل مفاهیم و در سطح عملکرد یادآوری به کار رفته است. شاخص‌های فرهنگ کار در ۱۴ عنوان از کتاب ها به صورت روش کار و در سطح عملکرد کاربرد استفاده شده است. این کتابها از لحاظ میزان استفاده از شاخص‌های فرهنگ کار در رتبه ‌های ۱ تا ۱۴ طبقه بندی گردیده و فقط در دو کتاب فارسی و علوم تجربی پنجم شاخص‌هایی با سطح عملکرد کشف یا ابداع مشاهده شده است. شاخص ‌های آموزش فناوری در ۱۵ عنوان کتاب به شکل روش کار و در سطح عملکرد کاربرد مشاهده شده و آنها را از لحاظ میزان استفاده از شاخص‌های فرهنگ کار در رتبه ۱ تا ۱۵ قرار داده است. در این مقوله شاخص‌هایی با سطح عملکرد کشف یا ابداع در نه کتاب به کار رفته است. نتایج پژوهش نشان داده که از شاخص‌های فرهنگ کار در کتاب‌های ریاضی پایه ‌های اول دوم و پنجم فارسی اول و تعلیمات اجتماعی چهارم نسبت به سایر کتابها بیشتر استفاده شده است و از شاخص‌های آموزش فناوری در کتاب‌های علوم اول تا چهارم و تعلیمات اجتماعی سوم نسبت به بقیه کتابها بیشتر استفاده شده است. در همه کتاب ‌های فارسی دوره دبستان بیشترین مصادیق بر اساس شاخص معرفی حرف و مشاغل در مقوله فرهنگ کار مشاهده شده و در مقوله آموزش فناوری شاخص محصول فناوری بیش ترین مصادیق را به خود اختصاص داده است. در کتاب‌های ریاضی دوره دبستان بیشترین مصادیق در مقوله فرهنگ کار درباره شاخص پرورش استعداد به صورت روش کار و در سطح عملکرد کاربرد و در مقوله آموزش فناوری بر اساس شاخص محصول فناوری به شکل مفاهیم مشاهده شده است. در مجموع کتاب‌های ریاضی دوره دبستان به سبب استفاده از مصادیق متعدد بر اساس شاخص‌های هر دو مقوله فرهنگ کار و آموزش فناوری به استثنای کتاب ریاضی اول که در مقوله آموزش فناوری مشمول رتبه بندی نشده بقیه در رتبه ‌های متفاوت قرار گرفته اند. کاربرد شاخص‌های کاوشگری و تحقیق و مهارت‌های حل مسأله و طراحی و ساخت اشیا با مصادیقی در موضوع روش کار و تعدادی در سطح عملکرد کاربرد و کشف یا ابداع، از ویژگی‌های کتاب‌های علوم تجربی دوره دبستان در مقوله آموزش فناوری محسوب شده و رتبه ‌هایی به آنها (به استثنای علوم تجربی پنجم) اختصاص داده شده است. به استثنای علوم تجربی پنجم این کتابها در مقوله فرهنگ کار در گروه کتابها حد نصاب امتیاز لازم را برای رتبه بندی نداشته و در گروه کتاب‌های بدون امتیاز قرار گرفته اند. شاخص فناوری اطلاع رسانی و ارتباطات در مقوله آموزش فناوری، از جمله شاخص‌هایی است که در کتاب‌های تعلیمات اجتماعی چهارم و پنجم مفاهیمی درباره آن به کار رفته است. به استثنای کتاب تعلیمات اجتماعی پنجم که در مقوله آموزش فناوری در گروه کتاب‌های بدون امتیاز قرار دارد کتاب‌های تعلیمات اجتماعی سوم و چهارم رتبه ‌هایی را هر دو مقوله به خود اختصاص داده اند. در همه کتاب‌های دوره دبستان شاخص‌های تجلیل از مقام کارگران و اخلاق و وجدان کار در مقوله فرهنگ کار و اهمی‌ت فناوری در مقوله آموزش فناوری از یک تا سه بار مشاهده شده اند.