فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آب، اساس آبادانی و توسعه و پس از اکسیژن، حیاتی‌ترین عنصر طبیعت برای بقا و ادامه حیات بشر و سایر جانداران است. امروزه اهمیت منابع آبی بیش از هر زمان دیگری در مجامع بین‌المللی مطرح است و به‌ گفتمانی جهانی در مقیاس‌های کلان ملی و فراملی بدل شده است و به ‌نوعی ریشۀ بسیاری از همکاری‌ها یا مناقشات بین‌المللی در منابع آبی مشترک و فرامرزی شناخته می‌شود. پرسش‌ اصلی تحقیق این است که چه عواملی در حوضه‌های آبی مشترک، سبب‌ساز این مناقشات می‌شوند و چگونه می‌توان آن‌ها را به شیوه‌ای نظام‌مند شناخت؟ این پژوهش با هدف بررسی مناقشات آبی و دسته‌بندی آن‌ها صورت گرفته است و برای دستیابی به این هدف، مطالعات پیشین در این زمینه از جمله کتب، مقالات و سوابق موجود مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. از مطالعات صورت‌گرفته این‌گونه دریافت شد که مسائل گوناگونی همچون کمیت آب، کیفیت آب، زیرساخت‌ها، کنترل سیلاب، مدیریت مشترک، برق‌‌آبی، مسائل مرزی و آبیاری می‌توانند ایجادکنندۀ مناقشات آبی باشند. از طرفی هیچ‌یک از این عوامل به ‌تنهایی بر وقوع یا تشدید یک مناقشه آبی اثرگذار نیست؛ بلکه این مناقشات ماهیتی چندمتغیره دارند و تمامی این علل بر دیگری اثر متقابل می‌گذارند و می‌توانند سبب تشدید یا کنترل یکدیگر شوند. در نتیجه انواع مناقشات در این گروه‌ها و بر اساس علت وقوع‌شان و نیز منبع ایجاد مناقشات آبی به ‌عنوان شاخص دسته‌بندی شده است. در انتهای هر شاخص، مصداقی از هر نوع مناقشه شرح داده ‌شده است تا درک روشنی از روند بروز، تشدید یا کنترل این مناقشات ارائه شود.