سیاستگذاری نوآوری در دولت دیجیتال با تأکید بر سیاستهای کلی نظام: تحلیل چالشها و فرصتهای کاربست بلاکچین در نظام سلامت ایران
نویسندگان
1 دانشیار گروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، واحد تهران غرب، تهران، ایران
2 دانشآموخته رشته مدیریت دولتی (گرایش خط مشی عمومی)، دانشگاه پیام نور، واحد تهران غرب، تهران، ایران
doi
10.30507/jmsp.2025.534447.2828چکیده
این پژوهش با رویکردی سیاستمحور، به بررسی جایگاه فناوری بلاکچین در نظام سلامت ایران پرداخته و فرصتها و چالشهای اصلی کاربست آن را در چارچوب سیاستگذاری نوآوری و دولت دیجیتال شناسایی میکند. مطالعه حاضر کیفی ـ تبیینی است و با هدف توسعه چارچوب نظری بومی و ارائه راهبردهای سیاستی برای بهرهگیری مؤثر از بلاکچین انجام شده است. در مرحله نخست، با مرور نظاممند ادبیات و تحلیل محتوای منابع علمی داخلی و خارجی، مؤلفههای اثرگذار شناسایی شد. سپس دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختیافته با خبرگان حوزه سلامت، فناوری اطلاعات و مدیریت دولتی گردآوری و با نرمافزار MaxQDA تحلیل گردید. در مرحله پایانی، بهوسیله روش دلفی فازی، مؤلفهها اولویتبندی و اعتباریابی شدند. یافتهها نشان میدهد که پیادهسازی بلاکچین در نظام سلامت یک مسئله پیچیده و چندبعدی است و چالشهایی همچون ضعف زیرساختهای فناورانه، نبود چارچوبهای قانونی، مقاومت نهادی و ناهماهنگی میان دستگاهها از موانع اصلی محسوب میشوند. در مقابل، ارتقای شفافیت، افزایش امنیت دادهها، کاهش تقلب دارویی و مشارکت بیماران در مدیریت اطلاعات سلامت از مهمترین فرصتها هستند. تحلیل نتایج بر اساس نظریه انتشار نوآوری و ظرفیت نهادی نشان میدهد که موفقیت این فناوری وابسته به سیاستگذاری نوآورانه، تقویت نهادهای اجرایی و توسعه زیرساختهای دیجیتال است. در پایان، چهار دسته راهبرد شامل تنظیمگری، ظرفیتسازی نهادی، توسعه زیرساخت و ارتقای فرهنگ دیجیتال پیشنهاد میشود که با سیاستهای کلی نظام همراستا است.
