طراحی مدل عوامل موثر بر مدیریت بحران در حوادث کوهنوردی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

3 استادیار گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

doi
10.22034/spmi.2025.494685.2693
چکیده

هدف از مطالعه حاضر طراحی مدل عوامل موثر بر مدیریت بحران در رویدادهای کوهنوردی بود. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر نوع داده‌های مورد استفاده کیفی است که با روش شناسی نظریه داده بنیاد رویکرد استراوس و کوربین انجام شد. جامعه هدف در این پژوهش شامل کلیه‌ی افراد متخصص و خبره در زمینۀ ورزش کوهنوردی بودند که به روش گلوله برفی(ارجاع زنجیره‌ای) انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری داده-های کیفی در این مطالعه مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بود و مصاحبه‌ها با 15 نفر تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. برای تحلیل داده‌ها از کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کد گذاری انتخابی استفاده شد. نتایج نشان داد شرایط علی شامل؛ نیروی انسانی متخصص، تجهیزات تخصصی، منابع مالی. شرایط زمینه‌ای شامل؛ سطح حادثه، وضعیت مدیریتی، دسترسی. شرایط مداخله‌گر شامل؛ وضعیت اقلیمی، اصول و وظایف مدیریت، شفافیت قوانین و مقررات و یکپارچگی مدیریت بودند. این شرایط شکل دهندۀ پدیده محوری "مدیریت بحران اثربخش در حوادث کوهنوردی" بودند. بر اساس نتایج به دست آمده راهبردها شامل؛راهبردها: توانمندسازی، فرهنگ سازی و برنامه ریزی و پیامدها نیز شامل؛بهبود مدیریت، اطلاع رسانی، تدوین قوانین و مقررات حمایتی بودند. از آنجاکه ایران دارای وضعیت‌های متفاوت اقلیمی است و سرزمین-های کوهستانی ایران دربردارنده مناطق بسیاری در کشور شامل شمال، غرب، جنوب غرب، مرکز، شرق و جنوب شرق است جهت مدیریت بحران اثربخش در حوادث کوهنوردی بایستی مجموعه‌ای از عوامل را در نظر گرفت که توجه به عوامل شناسایی شده در این پژوهش می‌تواند در پیشگیری و مدیریت بهینه بحران-های حوادث کوهنوردی که در بسیاری از موارد فاجعه مرگ یک انسان را به همراه دارد نقش مهمی داشته باشد.