چارچوبی برای طراحی داشبوردهای خط‌مشی‌گذاری در بستر انفورماتیک خط‌مشی برای تصمیم‌سازی مدیران

نویسندگان

1 گروه خط مشی و ادارۀ امور عمومی، دانشکدۀ مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.30507/jmsp.2026.571174.2890
چکیده

تصمیم‌گیری اثربخش در فرایندهای خط‌مشی‌گذاری کلان نیازمند ابزارهایی است که بتوانند حجم انبوه و پیچیده داده‌ها را به اطلاعاتی شفاف، قابل‌درک و عملیاتی برای مدیران تبدیل کنند. درحالیکه حوزه‌های تجسم داده، تحلیل سناریو و سامانه‌های هشداردهنده به‌صورت جداگانه پیشرفت‌های قابل‌توجهی داشته‌اند، شکاف آشکاری در ارائه یک چارچوب یکپارچه که این قابلیت‌ها را همزمان و در تعامل پویا با یکدیگر برای پشتیبانی از تصمیم‌سازی راهبردی فراهم آورد، وجود دارد. این مقاله با هدف طراحی و ارائه چارچوبی مفهومی برای داشبوردهای خط‌مشی‌گذاری انجام شده است که سه سامانه کلیدی «تجسم تعاملی داده‌ها»، «تحلیل سناریو» و «هشدار هوشمند» را در یک بستر هم‌افزا تلفیق می‌کند. روش پژوهش، مروری- تحلیلی با رویکرد توسعه چارچوب مفهومی است. در این راستا، مبانی نظری از ادبیات پژوهشی سه حوزه یادشده استخراج و در قالب یک مدل یکپارچه ترکیب شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که چارچوب پیشنهادی متشکل از سه سامانه اصلی است: نخست، سامانه تجسم تعاملی برای نمایش پویا، کاوش‌پذیر و روایت‌گر شاخص‌های کلیدی عملکرد؛ دوم، سامانه تحلیل سناریو برای شبیه‌سازی کمی-کیفی پیامدهای گزینه‌های خط‌مشی در آینده‌های محتمل؛ و سوم، سامانه هشدار هوشمند برای پایش مستمر داده‌ها و اعلام به‌هنگام انحراف‌ها و روندهای بحرانی. نقطه قوت و نوآوری این چارچوب، در ساختار تعاملی و چرخه‌ای آن نهفته است که در آن، خروجی‌های هر سامانه، سامانه‌های دیگر را تغذیه و تقویت می‌کند. این یکپارچگی، ضمن رعایت اصولی چون کاربرپذیری، جامعیت و شفافیت، تصمیم‌گیری مبتنی‌برشواهد، کاهش عدم‌قطعیت و افزایش پاسخگویی در فرآیند خط‌مشی‌گذاری را ممکن می‌سازد.