تحلیل راهبردی سناریوهای آینده مهاجرت نخبگان حوزه سلامت در بستر اقتصاد دیجیتال وپلتفرمی با تأکید بر حکمرانی سلامت

نویسندگان

1 گروه اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی. تهران. ایران

2 دانشگاه خوارزمی

3 دانشگاه خوارزمی

doi
10.30507/jmsp.2026.558854.2860
چکیده

تحولات فناورانه و گسترش زیست‌بوم اقتصاد دیجیتال، الگوهای کلاسیک مهاجرت نخبگان حوزه سلامت را دگرگون ساخته است. امروز پزشکان، پژوهشگران و متخصصان سلامت می‌توانند بدون جابه‌جایی فیزیکی، از طریق پلتفرم‌های تله‌مدیسین، خدمات بین‌المللی سلامت و پژوهش‌های مجازی در پروژه‌های جهانی مشارکت کنند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل راهبردی سناریوهای آینده مهاجرت نخبگان سلامت ایرانی در بستر اقتصاد پلتفرمی انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی–تحلیلی و آینده‌پژوهانه بوده و از تحلیل اثرات متقاطع (Cross-Impact Analysis) برای شناسایی متغیرهای کلیدی و تدوین سناریوهای محتمل استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در شرایط کنونی، مهاجرت نخبگان سلامت در ایران در وضعیت نیمه‌بحرانی یا «بقا در تنگنا» قرار دارد؛ بدین معنا که بخشی از متخصصان سلامت، در داخل کشور باقی مانده و از طریق فناوری‌های سلامت دیجیتال و خدمات از راه دور در بازارهای جهانی فعال هستند، اما ضعف زیرساخت‌های ارتباطی، محدودیت‌های قانونی و بی‌ثباتی اقتصادی مانع بهره‌برداری کامل از این ظرفیت می‌شود. نتایج تأکید می‌کند که حکمرانی هوشمند در حوزه سلامت دیجیتال، تقویت زیرساخت‌های فناوری سلامت و ایجاد چارچوب‌های انگیزشی برای نخبگان پزشکی می‌تواند مسیر حرکت از وضعیت بحرانی به سوی «چرخش مغزها» و ارتقای سرمایه انسانی سلامت در کشور را هموار سازد.