ممنوعیت استخدام و به کارگیری کودکان در مخاصمات مسلحانه

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناس ارشد حقوق بین‌الملل

doi
چکیده

وقوع مخاصمات مسلحانه اعم از داخلی و بین‌المللی، کودکان را که آسیب پذیرترین قشر جامعه بین‌المللی هستند تحت تأثیر قرار می‌دهد. از این رو، کودکان نیازمند حمایت ویژه حقوق بین‌الملل بشر و حقوق بین‌الملل بشردوستانه هستند. دو قاعده کلی در مورد استخدام و به کارگیری کودکان در مخاصمات مسلحانه وجود دارند: 1. کودکان نباید در نیروها یا گروه‌های مسلح احضار شوند که همان شرکت مستقیم کودکان را شامل می‌شود. 2. کودکان نباید اجازه یابند که در مخاصمات شرکت کنند که مقصود این قاعده، همان شرکت غیرمستقیم کودکان می‌باشد. رویه دولت‌ها این دو قاعده کلی را به منزله یک قاعده عرفی حقوق بین‌الملل در هر دو زمینه درگیری‌های مسلحانه بین‌المللی و غیربین‌المللی قابل اعمال می‌داند. استخدام کودکان به خدمت نظام، در اسناد بین‌المللی و همچنین در دستور‌العمل‌های متعدد نظامی و قوانین داخلی بیشتر کشورها ممنوع اعلام شده است. در سال‌های اخیر، دولت‌ها، سازمان‌های بین‌المللی دولتی و غیردولتی کوشش‌های زیادی را برای انجام اقدامات ویژه حمایتی، تدوین و ایجاد استانداردهای بین‌المللی در جهت مبارزه و مهار نمودن مقوله سربازگیری به عمل آورده‌اند. هنجارهای بین‌المللی موجود حمایت از کودکان در درگیری های مسلحانه را در برمی‌گیرند. از یک سو، موازین بین‌المللی حمایت از کودکان در درگیری های مسلحانه در قالب حقوق قراردادی و عرفی وجود دارد و از سوی دیگر، در کنار دستاوردهای چشمگیر اسناد قراردادی، شورای امنیت، مجمع عمومی و دبیرکل سازمان ملل نیز فعالیت های قابل توجهی را در زمینه حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه انجام داده‌اند. در این مقاله، ضمن مشخص کردن کودک سرباز، به بررسی موازین بین‌المللی برای ملاک سنی سربازگیری خواهیم پرداخت.