درآمدی بر نگرش اسلام و حقوق بین‌الملل بشردوستانه در حفظ محیط زیست

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد حقوق بین‌الملل از دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان و مدرس دانشگاه جامع علمی کاربردی استان سمنان و دانشگاه پیام نور واحد مهدیشهر

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد علوم سیاسی از دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد و مدرس دانشگاه علمی کاربردی بهزیستی استان سمنان

doi
چکیده

هدف اصلی از حفاظت محیط زیست در منابع اسلامی و اسناد بشردوستانه، پرهیز از آسیب رساندن به عناصر طبیعی است. محیط زیست موهبتی است الهی که استفاده مفید و صیانت از آن می‌تواند اثرات رو به رشدی در زندگی انسان و ارتقاء کرامت انسانی داشته باشد. احکام اسلامی و اسناد حقوق بین‌الملل بشردوستانه به قواعد مرتبط با حفظ محیط زیست که هدف آنها منافع مشترک بشریت است، توجه‌ای ویژه داشته و ابراز می‌دارند که حق بر محیط زیست، تکلیف و مسئولیت در برابر محیط زیست را به همراه دارد. از این رو، هر عملی که مغایر با منافع مشترک بشریت باشد، باید مورد پیگرد قرار گیرد. ریشه حقوق بشردوستانه، مساله کرامت انسانی است. قرآن کریم در آیه 70 سوره مبارکه اسراء «و لقد کرمنا بنی آدم» بر این اصل آفرینش تاکید دارد که بشریت مورد تکریم خداوند است. یکی از وظایف اصلی بشر حفظ جان است که این مهم جز با زیستن در محیطی ایمن و سالم، امکان پذیر نمی‌باشد. اهمیت حفظ محیط زیست برای جامعه بشری و افزایش روز افزون مخاطراتی که به واسطه مخاصمات مسلحانه و پیشرفت تکنولوژی، این عنصر طبیعی را در معرض تهدید قرار می‌دهد، اندیشه حمایت از محیط زیست را در جامعه بین‌المللی مطرح کرد که با فعالیت‌های تابعان حقوق بین‌الملل، موضوع بسیاری از کنوانسیون‌ها و منابع متعدد بین‌المللی قرار گرفت. در یک کلام می‌توان چنین نتیجه‌گیری کرد که در منابع معتبر اسلامی و اسناد بشردوستانه بر حفظ محیط زیست تأکید ویژه‌ای گردیده و افراد را به ویژه در زمان مخاصمات مسلحانه از تخریب محیط زیست بر حذر می‌دارد.