ارائه چارچوب تلفیقی اینترنت اشیاء- هوش مصنوعی- متاورس به‌منظور تغییر شیوه حکمرانی آب در ایران

نویسندگان

1 دانشجو دکتری، گروه مهندسی احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

2 استادیار، گروه مهندسی احیا مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

doi
10.30467/nivar.2025.510982.1325
چکیده

مدیریت منابع آب با چالش‌های فزاینده‌ای از جمله تغییرات اقلیمی، افزایش تقاضا، محدودیت منابع و ناکارآمدی ساختارهای مدیریتی سنتی مواجه است. از این رو، هوشمندسازی الگوهای مدیریتی و بهره‌برداری در راستای دستیابی به بهره‌برداری پایدار و حفظ منابع آبی بیش از پیش احساس می‌شود. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف ارائه یک چارچوب تلفیقی نوین، از ترکیب فناوری‌های هوش مصنوعی، اینترنت اشیاء و متاورس برای بهبود فرآیندهای تصمیم‌گیری، افزایش کارایی و ارتقای تاب‌آوری نظام حکمرانی آب بهره می‌برد. برخلاف پژوهش‌های پیشین که هر یک به‌صورت جداگانه به فناوری‌های نوین در مدیریت منابع آب پرداخته‌اند، این مطالعه با ارائه یک چارچوب تلفیقی، هم‌افزایی میان هوش مصنوعی، اینترنت اشیاء و متاورس را برای ارتقای حکمرانی آب بررسی می‌کند. نیل به هدف فوق با تغییر شیوه حکمرانی از حکومت محور- ارزش محور به جامعه محور- نتیجه محور در نتیجه بهره‌گیری از ابزارهای نوین پیش‌بینی و عینیت‌بخشی و همچنین مشارکت آحاد جامعه امکان‌پذیر است. برای دستیابی به هدف مذکور، این پژوهش با مرور مطالعات صورت گرفته و با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه‌ای انجام شد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که بهره‌گیری از این رویکرد می‌تواند به بهبود شفافیت، افزایش کارایی سیستم‌های توزیع، کاهش هدررفت منابع و ارتقای توان تطبیقی در شرایط عدم قطعیت منجر شود. بااین‌حال، اجرایی‌سازی این چارچوب مستلزم توسعه زیرساخت‌های ارتباطی، تدوین چارچوب‌های قانونی مناسب، تضمین امنیت و حریم خصوصی داده‌ها و ارتقای ظرفیت‌های مدیریتی و فنی در نهادهای مرتبط است.