فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تحلیل تغییرات زمانی و مکانی بارش حدی به ‌منظور افزایش انعطاف پذیری سیستم‌های اجتماعی- اکولوژیکی و زیرساخت‌های آن‌ها تحت تاثیر تغییرات اقلیمی و همچنین به دلیل افزایش احتمالی بارش‌های سنگین، خشکسالی و رخداد طوفان‌های تابستانی دارای اهمیت زیادی است. لذا، در این پژوهش به بررسی تغییرات زمانی و مکانی بارش‌های حدی (بیش از ۱۰ و ۲۰ میلیمتر) ایستگاه های هواشناسی واقع در محدوده دریاچه ارومیه طی دهه اخیر (۲۰۱۵ الی ۲۰۲۴) پرداخته شد. بدین منظور، ابتدا با استفاده از آزمون‌های من-کندال اصلاح شده، تخمینگر شیب سن و شیب رگرسیون بصورت آماری و گرافیکی تغییرات زمانی سری‌های بارش در ۱۷ ایستگاه هواشناسی پیرامون دریاچه ارومیه بررسی شد. سپس، از طریق تحلیل یافته های مراحل قبلی تلاش شد تا آماره‌های مکانی با تعمیم به محدوده شهرستان‌های حاشیه اطراف دریاچه ارومیه نمایش داده شود. توزیع مکانی بارش‌های حدی نشان داد که طی یک دهه گذشته بیشترین فراوانی بارش‌های حدی در جنوب‌غرب دریاچه ارومیه و در شهرستان‌های اشنویه، پیرانشهر و مهاباد مشاهده شده است. برعکس، نتایج نشان دهنده کمترین فراوانی بارش‌های حدی نیز در محدوده شرق و شمال‌شرق دریاچه ارومیه و شهرستان‌های شبستر، تبریز سهند ، آذرشهر و عجب شیر می باشد. نتایج نهایی در سری‌های زمانی نیز نشان دهنده تغییرات افزایشی در روند بارش‌های حدی در بیشتر ایستگاه‌های مورد مطالعه است. بیشترین تغییرات بر اساس آماره من کندال و شیب سن مربوط ایستگاه‌های ملکان و اشنویه به ترتیب با شیب سن برابر با ۴۴/۰ و ۳۳/۰ است. در مجموع، با توجه به توزیع مکانی می‌توان تغییرات بارش‌های حدی در محدوده دریاچه ارومیه را در سه گروه کلی با روند افزایشی معنی‌دار (جنوب و جنوب‌غرب دریاچه)، افزایشی غیرمعنی‌دار (شمال و جنوب‌شرق دریاچه) و کاهشی غیرمعنی-داری (شرق دریاچه) طبقه‌بندی نمود.