فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شرایط آب و هوایی و تبادل لایه‌ای ترموهالین میان دو حوضه آبی در مناطقی مانند تنگه هرمز می تواند شرایط لازم را برای تشکیل ساختار های وابسته به تغییرات قائم دما و شوری فراهم کند. یکی از ساختارهای ناشی از گرادیان قائم چگالی فرآیند پخش دوگانه نام دارد که بر اساس نقش مولفه‌های دما و شوری می تواند به صورت انگشتان نمکی و یا همرفت پخش رخ دهد. بر این اساس در این مطالعه تلاش شده است تا با اجرای مدل عددی هایکام (HYCOM) با 41 لایه ایزوپیکنال، 14 لایه سیگما و با وضوح 50/1 (02/0) درجه، تغییرات ماهانه پارامترهای فیزیکی دما و شوری در خلیج فارس و تنگه هرمز و ساختارهای پخش دوگانه در مسیر تبادل جریان در غرب تنگه هرمز مورد بررسی قرار گیرد. نتایج این مطالعه نشان می دهد که شرایط برای هر دو ساختار پخش دوگانه در اسفند ماه (مارس) نا مساعد بوده اما در فروردین (آپریل) انگشتان نمکی در سطح تقویت می شوند. افزایش دما و شوری ناشی از تبخیر در اواخر تابستان، همواره شرایط را برای شکل گیری توده گرم و شور و ریزش انگشتان نمکی فراهم می کند اما این ساختارهای نمکی بیشتر در محدوده ساختارهای ضعیف هستند و با افزایش جریان خروجی و نقش آن در چینه بندی توده آب در غرب تنگه، ساختارهای نمکی عمیق تر می شود. با افزایش شوری در پاییز، انگشتان نمکی در سطح تقویت شده و چند ساختار نمکی قوی در سطح و در شمال و جنوب مقطع غربی تنگه هرمز تشکیل می شوند. اما بتدریج با کاهش دما و شوری شرایط برای همرفت پخش مساعد می شود، بطوریکه در آذر ماه (دسامبر)، کاهش قابل توجه دما در غرب تنگه در محدوده 56 درجه شرقی، شرایط را برای شکل گیری همرفت پخش گسترده فراهم می کند.