فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عموماً در فهم مسائل توسعه‌یافتگی و توسعه‌نیافتگی ایران، مباحث اقتصادی مطرح می‌شود. هم‌اکنون در متون مقایسه‌ای توسعه در علم سیاست، عنصر فرهنگ جایگاه مهم فلسفی، مفهومی و نظری پیدا کرده است. رشد، توسعه، صنعتی شدن و بهره‌برداری از تکنیک در حیات اجتماعی محتاج تلقی خاصی از زندگی کردن است. چه در غرب و چه در آسیا، این وجه مشترک است. فرهنگ ایرانی لایه‌های رنگارنگ، متعدد و در عین حال، ظاهر و باطن‌های فراوان دارد؛ عناصر ظاهری فرهنگ حکایت از ادب، تعارف، ادبیات، خوش سخن گفتن، شعر خواندن، موعظه کردن و آراستگی است. کیفیت این وجوه بعضاً در سطح جهانی کم‌نظیر هستند. اما باطن فرهنگ ایرانی و کوچه‌های پیچیده و تو در توی رفتار ایرانی عواملی هستند نامحسوس که مانع از پیشرفت کشور می‌شوند. بعضی از این عوامل نامحسوس عبارتند از: اینکه ایرانی به شدت تجملاتی است ولی آن را نفی می‌کند؛ اینکه ایرانی جهان‌بینی روشنی ندارد و ظرفیت تغییر جهت چندین بار در روز را دارد؛ اینکه ظاهر روابط خود را با دیگران حفظ می‌کند ولی در مبنا به کسی اعتماد ندارد؛ اینکه خود انتقادی در فرهنگ بسیار ضعیف است و در نهایت اینکه نگاه به حیات بسیار کوتاه مدت است. این ویژگی‌ها مانع از کار اساسی، درازمدت و استراتژیک در سامان دادن امور زندگی می‌شود. نتیجه این فرهنگ، ذره ذره شدن جامعه و بی‌اعتمادی فراگیر است که مانع از شکل‌گیری یک نظام اجتماعی منسجم و معنی‌دار برای رشد و توسعه می‌شود. این مقاله با ذکر ده عنصر نامحسوس در فرهنگ ایران، به بررسی زیربناهای فرهنگی توسعه‌نیافتگی ایران می‌پردازد.