تاثیر اندیشه‌های سوسیالیستی بر تدوین و نگارش اصول اقتصادی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 گروه حقوق عمومی و بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.48308/jlr.2022.226255.2127
چکیده

چکیدهبررسی پژوهش‌های انجام شده در حوزه‌ی تاریخ تدوین قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نشان می‌دهد که اندیشه‌ها و خوانش فقهی و اسلامی، بیش از دیگر زوایای موثر در تنظیم اصول قانون اساسی مورد توجه پژوهشگران حقوق اساسی بوده است. مبرهن است که دست‌یابی به فهمی درست و همه‌جانبه از زوایای گوناگون قانون اساسی، نیازمند بررسی دقیق و موشکافانه‌ی همه‌ی جریان-های سیاسی، اجتماعی و فکری موثر در تدوین آن است. جنبش چپ و هواداران سوسیالیسم یکی از جریان‌های سازمان‌یافته و پرهوادار در نخستین روزهای انقلاب 1357 بود که با پیشینه‌ی کهن و پشتیبانی نیرومند اجتماعی‌اش، تاثیرات ژرفی بر رویدادهای سال‌های آغازین انقلاب، به ویژه درونمایه و شیوه‌ی نگارش اصول اقتصادی قانون اساسی بر جای گذاشت. از میان احزاب و گروه‌های پرشمار چپگرا و هوادار سوسیالیسم که پس از سرنگونی نظام شاهنشاهی مجال تنفس و کنشگری یافتند، حزب توده، اتحادیه کارگران، دهقانان و زحمتکشان و سازمان مجاهدین خلق نقشی بسیار پررنگ در این زمینه داشته‌اند. بررسی یادداشت‌ها، نامه‌ها، بیانیه‌ها و گزارش‌های منتشر شده در بازوان مطبوعاتی و نشریات هوادار سه جریان یادشده، نشان از آن دارد که اصول اقتصادی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تا اندازه‌ی بسیاری متاثر از مواضع و اندیشه‌های آنان است.