ارائه الگوی قضاوت حسابرسی مبتنی بر هوش مصنوعی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه حسابداری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران.
2 استادیار گروه حسابداری، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اسلامشهر، ایران.
3 استادیار گروه حسابداری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران.
doi
10.22034/jmaak.2025.77853.4352چکیده
پژوهش حاضر به ارائه الگوی قضاوت حسابرسی مبتنی بر هوش مصنوعی پرداخته است. این پژوهش به لحاظ رویکرد پژوهشی، پژوهشی آمیخته از نوع اکتشافی در بخش کیفی و در بخش کمی؛ یک پژوهش توصیفی– علّی است. در راستای اجرای این پژوهش، ابتدا با استفاده از مبانی نظری؛ ابعاد، مؤلفه ها و شاخصهای پیشبینی قضاوت حرفهای حسابرسان که مبتنی بر هوش مصنوعی بودند؛ استخراج گردید و به روش دلفی سه بعد (شامل هوش، طراحی و انتخاب) و 18 مؤلفه (شامل جمعآوری دادهها، شناسایی اهداف، تشخیص مشکلات، اعتبار دادهها، سازماندهی مشکلات، ارزیابی و اثربخشی، محیط کنترلی، سیستمهای حسابداری، دستکاری دادهها، اقدامات اصلاحی، امنیت دادهها، گزارشگری ریسک، ایجاد آمار و ارقام در خصوص جایگزینها، بیشینهسازی جایگزینها، تغییر چگونگی انتخاب جایگزینها، امنیت شبکه، حسابرسی مبتنی بر فناوری اطلاعات و ارزیابی مخاطرات) شناسایی و مورد اجماع قرار گرفت. جامعه آماری این پژوهش کلیه حسابداران حسابرسی بوده و دادههای موردنیاز با استفاده از توزیع پرسشنامهای محقق ساخته در بین 201 نفر؛ جمعآوری گردید. پسازآن؛ برای تجزیهوتحلیل دادهها از روشهای آمار استنباطی نظیر آزمون t و مدل یابی معادلات ساختاری به روش PLS استفاده شد. اولین نتیجه این پژوهش شناسایی ابعاد و مؤلفههای تأثیرگذار بر قضاوت حرفهای حسابرس مبتنی بر هوش مصنوعی بود که با استفاده از مطالعات نظری، جمعبندی نظرات خبرگان حوزه حسابداری و حسابرسی، تجزیهوتحلیل نظرات جامعه آماری و دریافت نظرات متخصصان حوزههای مرتبط با پژوهش حاصل شد. دومین نتایج این پژوهش نشان داد که جمعآوری دادهها، شناسایی اهداف، ارزیابی و اثربخشی، اقدامات اصلاحی، گزارشگری ریسک، حسابرسی مبتنی بر فناوری اطلاعات و ارزیابی مخاطرات بر